21. Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΣΥΡΙΖΑ, τ.270, 3/7/2009

Η Αριστερά πρέπει να αλλάξει η ίδια
Παύλος Αναστούλης

Δουλεύω στον κλάδο του βιβλίου και συμμετέχω στο Νέο Αριστερό Ρεύμα. Αυτά που θα πω, βέβαια, εκφράζουν μόνο εμένα, δεν έρχομαι ως εκπρόσωπος του ΝΑΡ. Καταρχάς, επιτέλους η αριστερά μπορεί και συζητά και αυτό δεν το διαπραγματευόμαστε καθόλου. Δεκαετίες όλη αυτή η κουλτούρα επέδρασε αρνητικά και τσάκισε το κομμουνιστικό κίνημα, ανάμεσα σε όλα τα υπόλοιπα. Αυτές οι δεκαετίες της άγονης στείρας αντιπαράθεσης πρέπει να τελειώνουν. Από κει και πέρα είναι φανερό -και το ζούμε όλοι καθημερινά στο πετσί μας, και όσοι δουλεύουμε στον ιδιωτικό τομέα, αλλά και όλη η κοινωνία- ότι ο καπιταλισμός μπαίνει σε μια ιστορικού χαρακτήρα κρίση. Αυτό αντικειμενικά θα οδηγήσει και την κοινωνία σε μια -κανείς δεν ξέρει ποια- στροφή, αλλά οπωσδήποτε σε μια ανησυχία και σε μια ριζοσπαστικοποίηση -είτε αριστερά είτε δεξιά.

Η Αριστερά τι ευθύνες έχει απέναντι σε αυτό; Η Αριστερά, οσμωνόμενη ξανά με τον κόσμο, πρέπει να αλλάξει η ίδια. Να μάθουμε να συζητάμε. Καλό είναι αυτό που γίνεται σήμερα, αλλά νιώθω την ανάγκη να πω ότι και τα προγραμματικά εφόδια της Αριστεράς δεν επαρκούν. Έχει τελειώσει η εποχή του κοινωνικού συμβολαίου και αυτό πρέπει να το δει η ευρωκομμουνιστική Αριστερά, κατά την ταπεινή μου γνώμη. Έχει τελειώσει η εποχή όπου υπήρχε μια θολούρα για το ποια είναι τα υποκείμενα κ.λπ. Η εργατική τάξη υπάρχει, είναι κατεστραμμένη ιδεολογικά, αλλά υπάρχει. Πιο δυνατή ποσοτικά και ποιοτικά από ποτέ άλλοτε, αλλά για να πάμε σε αυτήν την τάξη και να μας εμπιστευτεί θα πρέπει να της αποδείξουμε ότι μπορούμε και πολιτική να κάνουμε αλλά και να 'μαστε αρκούντως αντικαπιταλιστές στο διάβα του χρόνου και κομμουνιστές -κατά τη γνώμη μου.

Αυτό σημαίνει ότι για να μπορέσει η Αριστερά να ορθοποδήσει, ναι μεν πρέπει να συμμετέχει στις εκλογές -διαφωνώ με όλη αυτή την κουλτούρα της μη συμμετοχής- και εκεί παίζονται στοιχήματα, αλλά να επικεντρωθεί στη βάση, στο εργατικό κίνημα και στις γειτονιές. Θα πρέπει η Αριστερά να αποδείξει ότι μπορεί να δημιουργήσει ένα δυνατό εργατικό κίνημα, ότι δεν θα αναπαράγει τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία, στην οποία συμμετέχουν κομμάτια της Αριστεράς, ώστε να μπορέσει ο κόσμος να την ξαναεμπιστευτεί. Προφανώς και η εργατική τάξη έχει κάνει τους συμβιβασμούς της, αλλά είναι προδομένη. Επίσης, να πάμε στις γειτονιές, να μπορούμε να δένουμε με τα κινήματα των πολιτών που διεκδικούν, χωρίς όμως να πατάμε μονίμως σε δύο βάρκες. Αυτά νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικά.

Επίσης, θέλω να καταθέσω και μια γνώμη: Πρέπει και προγραμματικά να ξανανοίξει η κουβέντα για το ποιον σοσιαλισμό θέλουμε, πώς θα πάμε σε αυτό το σοσιαλισμό, τι ήταν τα καθεστώτα του υπαρκτού και νομίζω ότι σιγά - σιγά με το διάλογο και την αντιπαράθεση εντός των ρευμάτων της Αριστεράς θα μπορέσουμε να κάνουμε κάτι καλύτερο από αυτό που βιώσαμε την τελευταία 20ετία.


Σημαντικά ερωτήματα
Κώστας Στρατηνάκης

Εγώ θέλω να παραθέσω ερωτήσεις. Καταρχήν στο συναγωνιστή Μπιτσάκη: Πιστεύετε σύντροφε ότι το εργατικό κίνημα στην Ελλάδα μπορεί να έχει ανάπτυξη τη στιγμή που στην πρόσφατη πρωτομαγιά είχαμε εφτά διαφορετικές συγκεντρώσεις, έχουμε ένα ΠΑΜΕ με μια συγκεκριμένη λογική και έχουμε επίσης μια ΓΣΕΕ που είναι ίσως η μοναδική περίπτωση ευρωπαϊκής χώρας που δεν έκανε καμία κινητοποίηση για το ζήτημα της κρίσης. Μήπως χρειάζεται τελικά να πάμε σε μια καινούρια ΓΣΕΕ;

Στο συναγωνιστή Χωραφά: Σχετικά με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και με το ποιες δυνατότητες έχει το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο να διαμορφώνει πολιτικές, οι οποίες έχουν σχέση με τους συσχετισμούς που θα υπάρχουν σε αυτό, τη στιγμή που εκείνος που καθορίζει την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Όλοι ξέρουμε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παίζει διακοσμητικό ρόλο. Τι αξία έχουν έχει σε αυτό το πλαίσιο η ανάπτυξη των κινημάτων σε εθνικό επίπεδο, ώστε να αλλάξει ο συσχετισμός στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο; Και θέτω ευθέως ερώτημα: Μήπως τελικά τη θέση μας σχετικά με την Ε.Ε., θέση ενός μεγάλου κομματιού της Αριστεράς και του ΣΥΡΙΖΑ που ανήκω, ενδεχομένως πρέπει να την ξανδούμε;

Και τέλος στο συναγωνιστή Αλαβάνο: Εντάξει, εδώ μπορεί να μην εκπροσωπείτε, σύντροφε και συναγωνιστή, το Συνασπισμό, θέλω όμως μία εκτίμηση, αν υπάρχει: Ο Συνασπισμός έδωσε όλος τη μάχη για τις ευρωεκλογές; Δούλεψαν όλα τα μέλη του Συνασπισμού για αυτό το στόχο ή είχαμε και ακόμα και εχθρικές στάσεις από συγκεκριμένα στελέχη και μέλη αυτού του χώρου;


Η Αριστερά δεν έχει συγκεκριμένες θέσεις
Δημήτρης Μπίρμπας

Εγώ εδώ δεν εκπροσωπώ βέβαια το ρεύμα στο οποίο ανήκω, αλλά τον εαυτό μου. Θα κρατήσω κάποια στοιχεία από όλους τους ομιλητές. Το ένα ζήτημα που έβαλε ο σύντροφος Νίκος Γαλάνης, ότι "εμείς οι επαναστάτες πάμε να βρούμε τους ρεφορμιστές". Θεωρώ τα πράγματα εντελώς σχηματικά. Επανάσταση είναι ό,τι συμφέρει περισσότερο το λαό. Πολλές επαναστάσεις που έγιναν στο όνομα του λαού κατέστρεψαν το λαό. Ξεκινάω από αυτό το στοιχείο. Το δεύτερο ήταν από τον Ευτύχη Μπιτσάκη. θεωρώ εξαιρετικά ενδιαφέρον και κρίσιμο το στοιχείο που έβαλε και στο οποίο δεν απάντησε ο σύντροφός μου ο Αλέκος Αλαβάνος, ότι το ζήτημα της Αριστεράς είναι η προγραμματική της ανεπάρκεια, η αδυναμία να εκφράσει -και εκεί ήτανε το κρίσιμο στοιχείο κατ' εμέ του Βαγγέλη Χωραφά- τα λαϊκά συμφέροντα σε ένα συνεκτικό πρόγραμμα.

Εγώ παραμένω όχι οπαδός του πολέμου κινήσεων, αλλά οπαδός του πολέμου θέσεων. Η Αριστερά δεν έχει συγκεκριμένες θέσεις, δεν έχει απαντήσει. Έχει αποπειραθεί, έχει πει σοβαρά πράγματα, τα οποία τα υποτιμούμε, τα ξεχνάμε στη συζήτησή μας, αδικώντας τον εαυτό μας, αλλά δεν έχει αποκτήσει ένα συνολικό σχέδιο. Η μεγάλη διαφωνία μου με τους συντρόφους διαφόρων σχημάτων της επαναστατικής, λεγόμενης, Αριστεράς, είναι πως θεωρώ ότι όλη η Αριστερά είναι εν δυνάμει επαναστατική. Δεν το λέω υποτιμητικά. Το ζήτημα ότι δεν υπάρχει σοσιαλισμός σε μια χώρα, αυτό είναι μια μεγάλη συζήτηση, αν το ξεπεράσουμε μπορούμε να συζητήσουμε. Άρα, αν δεν υπάρχει σοσιαλισμός σε μια χώρα τότε τα ζητήματα που μπαίνουν για μένα στην Αριστερά, είναι τα ζητήματα της δημοκρατίας επί της ουσίας. Όχι μιας δημοκρατίας τυπικής - αστικής και ταυτόχρονα, το ζήτημα της οικολογίας, που μπήκε από πολλούς. Δηλαδή, ότι πια η Αριστερά έχει βάλει την οικολογία στους στόχους της όχι ως ένα ζήτημα γενικά δευτερεύον, αλλά ως ένα ζήτημα κεντρικό, που απαντάει σε μια αντίληψη παραγωγής, λειτουργίας του καπιταλιστικού συστήματος, και αν θέλετε ήταν και το βασικό στοιχείο αναπαραγωγής στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού. Ο παραγωγισμός, ότι νυν υπέρ πάντων τα πενταετή πλάνα, εξαιρετικά ενδιαφέροντα, τα οποία όμως κατέστρεψαν το περιβάλλον γιατί ήταν μιας άλλης αντίληψης για τη σχέσης ανθρώπου - φύσης.

Εγώ θα βάλω το ζήτημα της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής δημοκρατίας. Η Αριστερά πρέπει να βάλει τα ζητήματα και να μιλήσει για ένα συνεκτικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων στην Ελλάδα, στην Ευρώπη. Πραγματικά, ποια είναι τα μηνύματα από την Αριστερά στην Ευρώπη, η οποία κάνει κάποιες νίκες. Είναι μεγάλο πρόβλημα το ότι δεν έχουμε διεθνή πρότυπα, γιατί για μένα δεν είναι πρότυπο ο Τσάβες, ούτε ο Μοράλες. Είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα όμως στοιχεία που δείχνουν μια πάλη άλλων λαών, με άλλη ιστορία, με άλλη παράδοση της Αριστεράς, κινήματα πολύ ευρύτερα από ένα κομμουνιστικό κόμμα το οποίο είναι κάτοχος της απόλυτης αλήθειας.

Μια Αριστερά που ξαναβάζει τα ζητήματα στη συζήτηση. Χρειάζεται να γίνει συζήτηση για αυτό που ζήσαμε, για αυτό που θα ζήσουμε και απαιτείται πρώτα από όλα ένα συνεκτικό σχέδιο που να δίνει όραμα για το σοσιαλισμό με βασικό στοιχείο τη δημοκρατία. Αν φύγουμε από το πεδίο της δημοκρατίας έχουμε χάσει πάρα πολλά πράγματα. Και εκεί θα απαντήσουμε στην ηγεμονία, έχοντας την πολιτική πρωτοβουλία -που λέει ο Αλέκος- και συμφωνώ απολύτως. Αυτό ήταν το μεγάλο ζήτημα, αλλά είχαμε τη θεωρία των αλμάτων. Τα άλματα σπάνε τα πόδια (και τα σπάσαμε τα πόδια μας), αν δεν στηρίζονται σε ένα συνεκτικό σχέδιο το οποίο να απαντά σε κοινωνικά προβλήματα. Εγώ δεν θα έρθω να σώσω κανέναν αν εκείνος δεν θέλει να σωθεί, αν δεν πειστεί σε μια διαδικασία σωτηρίας με συμμετοχή δική του και εκεί είναι το εξαιρετικά ενδιαφέρον που έβαλε ο Ευτύχης Μπιτσάκης, το οποίο για μένα είναι κεντρικό στοιχείο: το ζήτημα όχι του συγκεντρωτισμού αλλά της αποκέντρωσης. Και της αποκέντρωσης επί της ουσίας. Είναι μια μεγάλη και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση, την οποία ελπίζω να τη συνεχίσουμε στα πλαίσια του ΣΥΡΙΖΑ.

Το κόμμα μου, ο Συνασπισμός πάντως, γιατί τον αδικούμε πολλές φορές, έχει πει πάρα πολλά, με αντιθέσεις, αντιφάσεις κ.λπ., τα οποία είναι ανοιχτά για συζήτηση. Έχει κάνει προγραμματικό συνέδριο, έχει κάνει κάποιες απόπειρες. Υπάρχουν άλλα ρεύματα της Αριστεράς, της ανανεωτικής, της κομμουνιστικής Αριστεράς που έχουν βάλει κάποια ζητήματα. Υπάρχουν εξαιρετικές προσεγγίσεις για τα κινήματα αλλά δεν υπάρχουν μονάχα κινήματα. η Αριστερά δε μπορεί να είναι μονάχα τα κινήματα, είναι και άλλα πράγματα, είναι και θεσμοί, είναι και παρέμβαση.


Να ενοποιηθούμε στην ταυτότητα ΣΥΡΙΖΑ
Στέλιος Κεχαγιάς

Θα ήθελα να πω πολύ επιγραμματικά κάποια πράγματα. Το τι είναι ο ΣΥΡΙΖΑ θα συζητηθεί μεταξύ των συριζιτών. Καταρχήν όμως είναι αυτό το πράγμα που συμβαίνει εδώ. Σήμερα έχουμε μια μεγάλη επιβεβαίωση. Θα πούνε πολλοί ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει πρόταση, αλλά σήμερα επιβεβαιώνεται η πρότασή του, δηλαδή, ότι το μέλλον της αριστεράς είναι η ενωτική αγωνιστική προοπτική. Κι αυτή δεν επιβεβαιώνεται μόνο από μας που είμαστε ταγμένοι στο ΣΥΡΙΖΑ αλλά και από συντρόφους άλλων χώρων, οι οποίοι ένιωσαν την ανάγκη να έρθουν, να δηλώσουν την πολιτική τους ταυτότητα και να συμμετέχουν σε αυτήν τη διαδικασία διαλόγου. Και όχι να πουν τη γνώμη τους με ακαδημαϊκό τρόπο, αλλά με την αγωνία για την πολιτική προοπτική και την απάντηση των λαϊκών στρωμάτων στην κρίση.

Το δεύτερο που θέλω να πω είναι ότι όντως αυτές οι διαπιστώσεις γίνονται σε συνθήκες ήττας. Θέλω να πιστεύω όχι στρατηγικής. Ήταν τακτική η ήττα μας, αλλά και πραγματική. Μπορεί η ζωή να με διαψεύσει, είναι μπροστά μας. Πιστεύω ότι ο βασικότερος λόγος που ηττηθήκαμε είναι ότι δε συσπειρώσαμε τα στρώματα που απευθυνθήκαμε. Ότι δεν έχουμε αποκτήσει βασικούς οργανωτικούς και πολιτικο-ιδεολογικούς δεσμούς μαζί τους. Στρώματα της εργασίας, ιδιαίτερα της μορφωμένης και υποβαθμισμένης, στρώματα της νεολαίας. Σίγουρα δεν είναι μόνο εκεί το ακροατήριο μας. Νίκησαν άλλες γραμμές, της παραλίας, της αποχής που έχουν έντονο το χρώμα του φιλελευθερισμού και της ιδιώτευσης. Με αυτά θα αναμετρηθούμε. Προς αυτούς πρέπει να πάμε. Και για να ευλογήσω λίγο τα κομματικά μου γένια: δεν είναι οι μόνες σωστές κουβέντες που ακούστηκαν από το σ. Γαλάνη. Και όλες οι άλλες κουβέντες σωστές ήταν, ότι οι απλοί άνθρωποι, οι βασικές τους ανάγκες, οι επικίνδυνες τάξεις. Πρέπει να πάμε προς αυτούς, αλλά να επιχειρήσουμε κιόλας να τους δώσουμε την οπτική μας γωνία. Λείπει πολύ ο Γκράμσι από τις μέρες μας, η ηγεμονία, θα πει να πείθεις και να κερδίζεις τον κόσμο μαζί σου.

Τρίτο και τελευταίο: Πιστεύω ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ο δρόμος. Για να είμαστε όμως ΣΥΡΙΖΑ, πρέπει να ενοποιηθούμε στην ταυτότητα ΣΥΡΙΖΑ, όχι μόνο την οργανωτική -και οι προτάσεις που ακούστηκαν εδώ είναι σωστές- αλλά και την ιδεολογική. Όχι στο νεοφιλελευθερισμό και το δικομματισμό. Ναι στην ενότητα της αριστεράς. Όσοι είμαστε στο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να είμαστε σε αυτό, όχι σε κάτι άλλο.


Να μην βγάλουμε εμείς τον καπιταλισμό από την κρίση του
Χρήστος Τσακνής

Εγώ είμαι από τον ελευθεριακό χώρο. Συμμετέχω όμως στο εγχείρημα του Σύριζα από την αρχή και ήρθα εδώ για να έχω και εγώ κάπου λόγο, γιατί δυστυχώς ο ΣΥΡΙΖΑ μέσα από τα οργανωτικά του προβλήματα στερεί σε μεγάλο βαθμό το λόγο στους ανένταχτους.

Σαφώς ζούμε μέσα σε μια κρίση του καπιταλιστικού συστήματος, αλλά εμείς δεν θέλουμε την κρίση για να έχουμε κρίση. Εμείς είμαστε μόνιμα σε κρίση μέσα στον καπιταλισμό. Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι να συμμετέχουμε για να διαχειριστούμε την κρίση, για να βγει ο καπιταλισμός από την κρίση. Το ζήτημα είναι να βγούμε εμείς από τον καπιταλισμό. Δεν διεκδικούμε, δηλαδή, συμμετοχή για να λύσουμε το πρόβλημα του καπιταλισμού και, δυστυχώς, βλέπω την αριστερά να προσανατολίζεται στο να δώσει τη δική της διέξοδο σ' αυτό.

Πιστεύω ότι έχουμε λάθος πορεία στο ΣΥΡΙΖΑ. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν πρέπει να είναι εκλογοκεντρικός, μια εκλογοκεντρική βασικά τάση, αλλά πρέπει να είναι μια κοινωνικοκεντρική, δηλαδή, να δώσει έμφαση στη κοινωνία. Δεν μπορούμε δηλαδή να στηριχτούμε στο αποτέλεσμα των εκλογών. Εμένα δεν με ενδιαφέρει αν το αποτέλεσμα είναι 3,4%, 5% ή 15%. Το θέμα είναι τι ανταπόκριση έχει αυτό το αποτέλεσμα και τι προοπτική έχει να δώσει στον κόσμο. Πιστεύω ότι ο ΣΥΡΙΖΑ από την αρχή έδειξε ότι είχε μεγάλη απήχηση στον κόσμο και ακόμα έχει. Ακόμα και ο κόσμος που δεν πήγε να ψηφίσει είναι πολύ κοντά στο ΣΥΡΙΖΑ και πιστεύω ότι αν ο ΣΥΡΙΖΑ ξεπεράσει αυτή την εκλογοκεντρική αγωνία του και μπορέσει να δώσει λύσεις -με σαφή λόγο βέβαια και όχι να κάνει τις επικοινωνιακές "κολοτούμπες" που έκανε στις ευρωεκλογές- θα μπορούσε να δώσει πολλά πράγματα.

Πιστεύω ότι έκανε πολλή καλή εισήγηση ο Ευτύχης Μπιτσάκης και θα ήθελα να πω κάτι και γι'αυτό που είπε ο κ. Αλαβάνος για τους μετανάστες. Εγώ είμαι μετανάστης από την κατεστραμμένη επαρχία της Ελλάδας. Με έχουν βάλει σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης - εργασίας που είναι η Αθήνα και με ξεζουμίζουν κάθε μέρα. Δεν έχει σημασία αν περάσαμε κάποιο σύνορο. Όλοι μετανάστες είμαστε και είμαι πολύ απογοητευμένος που ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπόρεσε σε μια τόσο καίρια εποχή να αρθρώσει ένα σαφή λόγο για τους μετανάστες.

Επίσης, για το εθνικό ζήτημα: έχουμε προβλήματα πρέπει να καθίσουμε να παράξουμε ένα κριτικό επαναστατικό λόγο. Όσο πιο αριστερά, όσο πιο επαναστατικά τόσο πιο καλά είναι για τον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν βγαίνει τίποτα με το να μπούμε μέσα στη διαδικασία μιας αγοραίας δημοκρατίας όπως αυτή που ζούμε τώρα και να μπαίνουμε στη Βουλή με 10-15 βουλευτές. Εγώ πιστεύω ότι η αυτο-οργάνωση των πολιτών τοπικά, σε όλες τις κοινωνίες, είναι πολύ πιο ισχυρή Βουλή από τη Βουλή που έχουμε και μας αντιπροσωπεύει.


Ο λόγος στην κοινωνική αριστερά
Νίκος Μάλλιαρης

Ζούμε μια ωραία εποχή, με πολλές προσδοκίες και με υπερβολικούς στόχους το προηγούμενο διάστημα. Και ερχόμαστε σήμερα να συζητήσουμε για το εκλογικό αποτέλεσμα. Ένα αποτέλεσμα το οποίο έχει αναδείξει πάρα πολλά προβλήματα που υπάρχουν μέσα στο χώρο της αριστεράς. Είναι ευχάριστο όμως που συζητάμε εδώ για το πώς θα ξεπεραστούν οι αδυναμίες και κυρίως πώς θα γίνουν συνθέσεις μέσα από όλα τα κομμάτια και θρύψαλα της αριστεράς. Κι είναι παρήγορο ότι έχουμε ανοίξει μια κουβέντα που κατονομάζονται αδυναμίες και επικεντρώνονται οι προσδοκίες μας στο πώς όχι μόνο θα ξεπεραστούν αλλά και πώς θα δημιουργηθεί ένα ρωμαλέο κίνημα. Αν, όμως, οι αδυναμίες που συζητάμε γενικόλογα δεν αποκτήσουν όνομα δε θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αυτήν την πολύπλευρη κρίση που ζούμε και κυρίως τη μεγάλη κρίση που διέρχεται το καπιταλιστικό σύστημα αλλά και στα κατ' ιδίαν, το μεγάλο πρόβλημα του δικομματισμού. Ένα πρόβλημα που είναι στο στόχαστρο του ΣΥΡΙΖΑ και ευελπιστούμε ή διαλαλούμε ότι θα συμβάλλουμε στη λύση του.

Όμως πέσαμε από τα σύννεφα όταν είδαμε ότι όλη αυτήν την απόρριψη για το υπάρχον πολιτικό σύστημα την εισπράξαμε κι εμείς. Και τώρα λέμε ότι θα επανέλθει. Καλό είναι όμως να μπούμε δυναμικά στο ξεπέρασμα των γραφειοκρατικών προβλημάτων και της γραφειοκρατικής αντίληψης που έχει η πλειοψηφία των στελεχών μέσα στις παρατάξεις, στις συνιστώσες και να δώσουμε το λόγο και να υποστηρίξουμε την κοινωνική αριστερά. Τους αγωνιστές που ανιδιοτελώς, χωρίς να είναι επαγγελματικά στελέχη, παλεύουν καθημερινά μέσα από τα προβλήματα της επιβίωσης για να προσφέρουν στο όραμα του ΣΥΡΙΖΑ.

Και κλείνοντας για τις αδυναμίες, θέλω να επικεντρώσω το ενδιαφέρον όλων στο ότι αδυνατούμε να συλλάβουμε ένα μεγάλο κίνημα που κινείται παγκοσμίως, όπως είναι το αθλητικό και κυρίως το ποδοσφαιρικό που επηρεάζει συνειδήσεις, διαμορφώνει καταστάσεις και όλοι οι μεγάλοι του καπιταλισμού από κει ξεκίνησαν πριν 30 χρόνια το μοντέλο της φιλελευθεροποίησης και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, όπου έδωσαν τα μεγάλα σωματεία στους επιχειρηματίες, μετατρέποντάς τα σε Ανώνυμες Ποδοσφαιρικές Εταιρείες. Κι έτσι σήμερ, μεγάλοι παράγοντες, όπως ο Κόκκαλης, ο Βαρδινογιάννης, ο Βγενόπουλος, που επηρεάζουν καθοριστικά την πολιτική ζωή του τόπου να κυριαρχούν και στο ποδόσφαιρο και εμείς να μένουμε απ' έξω.

Στο παρελθόν που είχαμε δράση στο συγκεκριμένο χώρο, είχαμε δείξει ότι μπορούμε και πολιτικά να εκφράσουμε λαϊκά στρώματα που εκφράζονται μέσω του ποδοσφαίρου, μεγάλους ποδοσφαιριστές που επηρέαζαν κι αυτοί με τη σειρά τους την κοινωνία. Κάτι αντίστοιχο επιχειρήσαμε και κάναμε μέσα από ένα μικρό σωματείο στην Καισαριανή, τον "Αστέρα 2004", αλλά δυστυχώς οι γραφειοκρατικές ηγεσίες των συνιστωσών δεν το είδαν με καλό μάτι, όπως και η τοπική ηγεσία της πόλης. Το υπονόμευσαν, χωρίς να του δώσουν τη δυνατότητα να αποτελέσει παράδειγμα για να μπει δυναμικά η αριστερά σε αυτό το χώρο.


Γιατί δεν πείσαμε τους νέους;
[Δεν δηλώθηκε όνομα]

Δουλεύω στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο και επομένως έχω επαφή με τη νεολαία. Ειπώθηκαν πολλά, εκείνο που έχω να πω εγώ, έχοντας τη δυνατότητα μέσα από τα mails που διακινούνται, να ξέρω ότι δεν είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα. Κάποιοι είπαν ότι δεν κινηθήκαμε. Έχω τη γνώμη ότι σε πολλά ζητήματα κινηθήκαμε, ωστόσο, κατά τη δική μου άποψη υπάρχει ένα πάρα πολύ βασικό θέμα: Αν κοιτάξουμε το ακροατήριό μας είμαστε όλοι πάνω από 40, 45, 50 και κάτι… Για μένα είναι πάρα πολύ σημαντικό ζήτημα το ότι μας ψήφισε κόσμος από 45 μέχρι 54 στο μεγαλύτερο ποσοστό και δεν μας ψήφισε νεολαία.

Εάν λοιπόν η κινηματική μας δραστηριότητα ήταν το άρθρο 16 που σήμαινε όχι στην ιδιωτικοποίηση των πανεπιστημίων, εάν ήταν η νεολαία του Δεκέμβρη, εάν όλα αυτά ήταν η κινηματική μας δραστηριότητα, γιατί δεν καταφέραμε αυτούς τους νέους να τους έχουμε κοντά μας; Είναι αυτό που με απασχολεί και αυτό που πιστεύω ότι θα πρέπει να 'ναι ο ΣΥΡΙΖΑ. Να μην είμαι εγώ, αλλά να είναι τα παιδιά μου, να έχουμε την προοπτική και είναι αυτό που με απασχολεί και σε αυτό θα ήθελα να τοποθετηθούμε.

Γιατί δεν καταφέραμε να πείσουμε τους νέους των 700, τους άνεργους νέους, τους νέους που δεν έχουν προοπτική μετά το πτυχίο; Είναι δικό μου ερώτημα και πραγματικά περιμένω απάντηση. Τα υπόλοιπα, τα μεταξύ μας, ας τα βρούμε.


Ούτε ως… αλλεργία
Έλενα Πατρικίου

Θα ήθελα πάρα πολύ η αισιοδοξία του σ. Αλαβάνου να είχε κρατήσει μέσα μου παραπάνω, αλλά ο θυμός του Ρούντι φοβάμαι ότι έχει κάποια βάση. Είμαι στο ΣΥΝ, περιμένω από το Νοέμβρη να με πάρουν τηλέφωνο από την ΚΟΒΑ μου (τώρα λέγεται αλλιώς, το ΚΟΒΑ είναι παρελθόντων ετών) για να συζητήσουμε το πρόγραμμα. Αυτή τη δημοκρατία θέλουν οι ανένταχτοι αριστεροί μπαίνοντας στο ΣΥΡΙΖΑ; Αυτό θα κερδίσουν με την ταυτότητα μέλους; Να περιμένουν από το Νοέμβρη να συζητήσουν το πρόγραμμα και να 'χουν περάσει ήδη οι εκλογές, να κοντεύει Ιούλιος, θα απαγορευτεί και το κάπνισμα σε λίγο; Ένα αυτό. Δεύτερο και τελειώνω:

Τα 2/3 αυτού του απίστευτου αριθμού ανθρώπων που μετακινούνται ανά τον κόσμο είναι γυναίκες. Και η Κούνεβα ήταν γυναίκα. Η αριστερά που αν μη τι άλλο, αφού δεν μπορεί άλλα πράγματα οφείλει τουλάχιστον να λειτουργεί ως αλλεργία, πως έδειξε την αλλεργία της όταν η συντρόφισσα Σωτηρίου υπέστη μια κατεξοχήν σεξιστική επίθεση από όλα τα μέσα ενημέρωσης και από το ιστορικό στέλεχος της ανανεωτικής αριστεράς ο οποίος δε θα είχε μιλήσει ποτέ για αυθάδεια αν η Σωτηρίου δεν ήταν γυναίκα;


Θα έχουμε και άλλους Δεκέμβρηδες
[Δεν δηλώθηκε όνομα]

Σίγουρα υπάρχει μια απέχθεια προς τα τσιτάτα, αλλά τουλάχιστον -αν δεν κάνω λάθος- όταν ο Μάρξ περιέγραφε τον καπιταλισμό έθετε τρεις προϋποθέσεις: Για να υπάρχει καπιταλισμός πρέπει πρώτα να είναι παγκόσμιος, δεύτερο να υπάρχει παγκόσμια καπιταλιστική αγορά και να είναι κυρίαρχη και τρίτον να υπάρχουν δύο τάξεις, η αστική τάξη και οι προγραμμένοι, οι προλετάριοι, δεν προέβλεπε κάτι άλλο. Αυτά τα είχε πει στην γερμανική ιδεολογία. Δεν είναι καλό να ξεκινάμε με τσιτάτα, αλλά με διασκεδάζει αφόρητα να βλέπω την αριστερά αγνή να κοιτάζει την κρίση, να μιλάει για την κρίση χωρίς να την έχει κατανοήσει. Δεν μετεωρίζεται η κρίση, θα υπάρχουν και χειρότερα, δεν είχε άδικο ο Λαφαζάνης σε αυτά που έλεγε. Καταλαβαίνουμε ότι ζούμε ιστορικές στιγμές, ότι ζούμε μια ιστορική τομή. Αυτά που έρχονται είναι πολύ χειρότερα από αυτά που περιγράφετε, το λάθος αν θέλετε των αναλυτών μετά τον Μάρξ ήταν ότι μιλούσαν για τον καπιταλισμό χωρίς να τον γνωρίζουν, ο Μάρξ μιλούσε για ένα δυνητικό καπιταλισμό.

Ο καπιταλισμός λοιπόν τώρα υφίσταται και επειδή υπάρχει ένα ολόκληρο ερώτημα που λέει ότι ο καπιταλισμός δεν βελτιώνεται αλλά ανατρέπεται ευελπιστούσαμε ότι θα έρθει η εργατική τάξη να τον ανατρέψει. Το δυστύχημα είναι -και εκεί έπεσαν έξω- ότι ο Μάρξ για το επαναστατικό υποκείμενο μιλούσε για τους προγραμμένους και όχι για την εργατική τάξη. Μπορεί να θεωρήσει κάποιος ότι αυτό είναι μια σχοινοβασία. Εδώ, μαζί με άλλους συναγωνιστές εκφράζουμε συλλογικότητες στο χώρο των εκπαιδευτικών και εγώ είμαι πρόεδρος συλλόγου. Η κινηματική αριστερά, λοιπόν, στο δικό μου σύλλογο έχει απόλυτη πλειοψηφία με 5 έδρες σε 9μελές Δ.Σ. Όταν, όμως, μιλάμε για αριστερά με όρους πολιτικής εκπροσώπησης, όπως το έκαναν κάποιοι προηγουμένως κάνουμε το ίδιο ιστορικό λάθος.

Για να έχουμε κινηματική αριστερά δεν θα μιλήσουμε με όρους πολιτικής εκπροσώπησης, αλλά θα μιλήσουμε με όρους κινημάτων για το τι πραγματικά μπορούμε να κάνουμε, ώστε να διαμορφώσουμε ένα μόρφωμα κοινωνικό και πολιτικό με χαρακτηριστικά τέτοια, που να είναι απελευθερωτικά, ακόμη και όταν δοκιμάζουν να στρέψουν όλο το πολιτικό σκηνικό προς τη δεξιά και την ακροδεξιά. Και επειδή εμείς ενδιαφερόμαστε να τη φυτιλίαζουμε την κατάσταση, σύντροφε Αλαβάνο, από τον Οκτώβρη και μετά η εκπαίδευση είναι ένα καζάνι που βράζει και γνωρίζω πολύ καλά ότι θα έχουμε και άλλους Δεκέμβρηδες, αρκεί η αριστερά να μην κοιτάζει για άλλη φορά με ανοιχτό το στόμα.


Λείπουν τα πρόσωπα
[Δεν δηλώθηκε όνομα]

Δεν ήμουνα ποτέ σε κόμματα, ψήφιζα αριστερά από το 1990 που ψηφίζω. Όταν εμφανίστηκαν κάποια πρόσωπα στην αριστερά αποφάσισα να μπω, να οργανωθώ στο ΣΥΝ και στο ΣΥΡΙΖΑ. Για τα πρόσωπα όμως. Όχι για τις ιδεολογίες ούτε για τους μαρξισμούς. Έχουμε δει στην ιστορία της Αριστεράς από το 1945 και μετά ότι πρόσωπα που αναδείχτηκαν από μια συλλογικότητα δώσανε νίκες, κάτι που τους έδωσε δικαίωμα να λειτουργούν και να δίνουν ιδέες πέρα από τα κόμματα της αριστεράς. Όπως η ΕΔΑ, που -αν είναι δυνατόν- μπορούσε να πάρει το '58 22% και δεν μπορεί να πάρει η αριστερά το 2008 10%! Γιατί; Είπε ο κ. Ρινάλντι ότι δεν έχουμε δημοκρατία στο ΣΥΡΙΖΑ γιατί τα μεγάλα κόμματα δε δίνουν θέση στα μικρά. Υπάρχει δημοκρατία στην ΑΚΟΑ; Υπάρχει δημοκρατία στην ΚΟΕ; Υπάρχει δημοκρατία στο ΣΥΝ; Υπάρχουν δημοκρατίες σε αυτά τα κόμματα που κάνουν το ΣΥΡΙΖΑ; Ο ΣΥΡΙΖΑ και όλα τα κόμματα έχουν μια ερασιτεχνική οργάνωση. Δεν υπάρχουν πρόσωπα να ανταπεξέλθουν απέναντι στα λαμόγια του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ.

Δεν το καταλαβαίνουμε; Δεν έχουμε δει την ιστορία; Το '58; Το '61; Με ποιον τρόπο; Πρέπει συνεχώς να κάνουμε τα ίδια λάθη; Και μιλάει ο κύριος Θεωνάς και λέει ότι τον Οκτώβριο θα βρεθούμε λες και στην Ελλάδα υπάρχει μόνο η αριστερά και ο κόσμος περιμένει πότε θα συνεννοηθεί. Λες και δεν υπάρχει ανεργία 9%, λες και δεν είναι όλοι με χάπια, λες και δεν υπάρχουν οικογένειες που δεν μπορούν να συνεννοηθούν, δεν υπάρχουν οργανώσει εργασίας, δεν υπάρχει ΓΣΕΕ. Υπάρχουν τα μπλοκάκια με 400 _ και δεν μπορεί να μιλήσει ο ΣΥΡΙΖΑ; Και θέλουμε να μιλήσουμε για όλα τα υπόλοιπα; Γιατί κάναμε πρόγραμμα; Γιατί πίστεψε ο κόσμος ότι έχουμε μια δυναμική πέρα από το 4%. Εμείς δεν το πιστέψαμε και αναγκαστήκαμε να φτιάξουμε πρόγραμμα. Ο κόσμος όταν τον ρωτήσαμε είπε εμείς δε θέλουμε την αριστερά μόνο να διαμαρτύρεται, θέλουμε να κυβερνήσει, ή θέλουμε να συμμετάσχει στην εξουσία. Και είπαμε ναι, ας φτιάξουμε κι ένα πρόγραμμα για να δείξουμε ότι θέλουμε να κυβερνήσουμε.

Το είπε ο σ. Αλαβάνος σε ένα δημοσιογράφο της ΕΡΤ, έναν ανεκδιήγητο με γυαλιά που του είχε πει: "συγνώμη κ. Αλαβάνο, θέλετε να κυβερνήσετε κιόλας;" και είπε ο Αλαβάνος: "γιατί εμείς να μη θέλουμε να κυβερνήσουμε, είμαστε από την απέξω;". Αλλά η αριστερά ποτέ δε θέλει να κυβερνήσει γιατί υπάρχει η μιζέρια από το '45. Μήπως άνθρωποι που ψηφίζουν αριστερά, αλλά δεν είναι οργανωμένοι θα δώσουν τις λύσεις και όχι άνθρωποι που είναι στα κόμματα ή από νεολαίες θερμοκοιτίδας;

1. Η κρίση, η επικίνδυνη ευκαιρία και η νέα εποχή

Βρισκόμαστε μπροστά σε μια γενική παγκόσμια κρίση που αγκαλιάζει και θα αγκαλιάζει μια ιστορική εποχή, που δημιουργεί αναταράξεις και ανατροπές. Υπάρχει ο κόσμος πριν από την κρίση και θα υπάρξει ένας άλλος κόσμος μετά την κρίση. Γενική κρίση σημαίνει συνολικά πρόβλημα και αμφισβήτηση της αρχιτεκτονικής όλου του συστήματος. Κάθε γενική κρίση αποδεσμεύει λανθάνουσα ενέργεια και είτε υποκινεί τους εργαζόμενους σε ριζοσπαστική κατεύθυνση και δράση, είτε δημιουργεί φόβο και σπρώχνει στη συντηρητικοποίηση.

Εμάς σαν Αριστερά μας ενδιαφέρει ποιο από αυτά τα δύο ενδεχόμενα θα επικρατήσει. Ποιοι δηλαδή θα είναι οι όροι και οι προϋποθέσεις, προς τα πού θα στραφούν οι εργαζόμενοι - στο ριζοσπαστισμό ή στη συντηρητικοποίηση;

Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την κρίση; Αντιγράφοντας το κεφάλαιο: Το κεφάλαιο αντιμετωπίζει την κρίση σαν μια ευκαιρία. Οι όροι διάσωσης που προτείνει είναι χειρότεροι από τους όρους που οδήγησαν στην κρίση, γιατί το κεφάλαιο την αντιμετωπίζει σαν μια ευκαιρία για να κάνει πράγματα που δεν έκανε πριν. Και το κρίσιμο ερώτημα για την Αριστερά είναι το αν θα αντιμετωπίσει την κρίση σαν μια ευκαιρία -έστω επικίνδυνη- για την αλλαγή των κοινωνικών συσχετισμών, την αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών, την προβολή του σοσιαλισμού σαν εναλλακτικό σχέδιο.

Βρισκόμαστε στο τέλος ενός ακόμα μύθου, του μύθου του οργανωμένου καπιταλισμού, τη χρεοκοπία του καπιταλισμού του σήμερα, του νεοφιλελευθερισμού.

Η κρίση από μια οπτική σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής. Η Αριστερά θα αντιληφθεί ότι το τέλος εποχής απαιτεί νέες ιδέες, νέες προτάσεις, νέες πολιτικές σχέσεις; Εδώ ακριβώς αναζητείται ο ρόλος της.

2. Τρεις ήττες και ορισμένα ενδιαφέροντα πειράματα

Βρισκόμαστε σε μια εποχή που τα προϊόντα της, ιδεολογικά, πολιτικά, οργανωτικά, καθορίζονται από τρεις ήττες.

1. Ήττα του κινήματος των εργαζομένων και της εργατικής τάξης που ξεκινά από τη δεκαετία του '70 και μας φέρνει στο νεοφιλελευθερισμό.

2. Ήττα των πρώτων αποπειρών για μια άλλη κοινωνία μέσα από την τυπική κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού το '89 και τον καπιταλιστικό μετασχηματισμό της Κίνας.

3. Χρεοκοπία του υπαρκτού οργανωμένου καπιταλισμού που εμφανίστηκε σαν αιώνιος και μη ανατρέψιμος.

Διαμορφώνεται λοιπόν ένα θολό, αδιέξοδο τοπίο, σκοτεινό και αμήχανο, και ακριβώς αυτό το τοπίο είναι και η βάση για να εμφανιστούν νέες ιδέες, νέα σχέδια και πειράματα κοινωνικής οργάνωσης, πέρα από τον υπαρκτό σοσιαλισμό και τον καπιταλισμό. Σήμερα, σε αντίθεση με το '30, δεν υπάρχει καμία αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση απέναντι στη χρεοκοπία της οικονομίας της αγοράς. Να το πάρουμε υπόψη μας, όπως και το ότι υπάρχουν μικρά αλλά ενδιαφέροντα πράγματα, που μας δίνουν πλούσια ύλη μελέτης: Η προσπάθεια αριστερής διακυβέρνησης στη Βενεζουέλα, στη Βολιβία, στο Εκουαδόρ, η εκλογική επιτυχία και η προσωρινή εξουσία στο Νεπάλ είναι ορισμένα παραδείγματα από τον διεθνή χώρο. Το Μπλόκο στην Πορτογαλία, το Die Linke (η Αριστερά) στη Γερμανία, το ΝΡΑ στη Γαλλία αλλά και ο ΣΥΡΙΖΑ αποτελούν σημεία προς μελέτη και εξαγωγή συμπερασμάτων. Για τη διεθνιστική και παρεμβατική Αριστερά το πρόταγμα είναι να τα μελετήσουμε και να αντλήσουμε από αυτά, αν θα δημιουργήσουμε μια νέα στρατηγική και τακτική!

3. Η δημιουργία του λαού της κρίσης και οι έντονες κοινωνικές διεργασίες

Στην Ελλάδα -κι όχι μόνο- καθημερινά δημιουργείται και μεγαλώνει ο λαός της κρίσης. Προσοχή, όχι μόνο από τους απολυμένους, τους άνεργους, τους ευέλικτα εργαζόμενους, τους μετανάστες. Σ' αυτόν το λαό προστίθενται όλο και μεγαλύτερα τμήματα από το λεγόμενο «λίπος» της ελληνικής κοινωνίας, τους λεγόμενους μικροαστούς και από τα μεσοστρώματα, των οποίων τη φτωχοποίηση παρατηρούμε διαρκώς.

Ο λαός της γενικής κρίσης αποτελείται από διαφορετικούς ανθρώπους, από διαφορετικές κοινωνικές ομάδες και στρώματα (λαός του Σιάτλ). Αυτός ο λαός είναι γέννημα-θρέμμα της αντίθεσης κεφάλαιου-εργασίας και των παραγωγών οξυμένων αντιθέσεων. Εδώ η πρόκληση είναι με ποιον ενιαίο τρόπο η Αριστερά θα εκφράζει πολιτικά όλον αυτό το λαό της κρίσης.

Την ίδια στιγμή εμφανίζονται κρίσεις εκπροσώπησης, κρίσεις συμμετοχής σε όλους τους τομείς της πολιτικής και συνδικαλιστικής ζωής, ενώ έχουμε μια συνολική κρίση συναίνεσης. Τέτοιου είδους σημάδι ήταν και η αποχή στις τελευταίες ευρωεκλογές, άσχετα αν ο καπιταλισμός μπορεί να βολεύεται σήμερα με την απόρριψη και τον αποκλεισμό από τη δημοκρατία των κομμάτων και των πολιτών, ευνοώντας τη δημοκρατία των δύο όμοιων κομμάτων και της αδιαφάνειας. Η δυσαρέσκεια, η αγανάκτηση, η απογοήτευση συνυπάρχουν με το έλλειμμα εμπιστοσύνης και τον πληθωρισμό φόβου του κόσμου. Πολιτισμός και μόρφωση αποβάλλουν και αποβάλλονται από την καθημερινή ζωή, ακροατήρια αποδεσμεύονται και διαφοροποιούνται κοινωνικά, έχοντας όμως αρκετά αδιέξοδα. Συντελούνται έντονες κοινωνικές διεργασίες. Εδώ το ερώτημα είναι με ποιες νέες μορφές εκπροσώπησης, συμμετοχής, λόγου και πράξης, η Αριστερά θα προτείνει επεξεργασίες και θα απευθυνθεί στον κόσμο. Μαθαίνοντας από το περίεργο, εκρηκτικό κοινωνικό κοκτέιλ.

4. Τα εκλογικά κομμάτια της Αριστεράς είναι μικρά

Είναι υπαρκτό και δηλώνει παρών στις εκλογικές αναμετρήσεις ένα ποσοστό της τάξης του 15-17% της κοινωνικής και πολιτικής Αριστεράς. Είναι ενεργό ποσοστό που ακουμπά-εφάπτεται σε ένα μικρό μέρος του ΠΑΣΟΚ. Ένα ΠΑΣΟΚ και μια σοσιαλδημοκρατία σε πολύ δύσκολη, χρεοκοπημένη θέση, γιατί δεν μπορούν να πείσουν ότι αποτελούν το διαφορετικό, μιας και σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης και συμφώνου σταθερότητας δεν μπορούν να εφαρμοστούν σοσιαλιστικά, δημοκρατικά προγράμματα, κράτη πρόνοιας, κεϋνσιανές πολιτικές κ.λπ.

Αυτό το ποσοστό δεν είναι μια απλή αριθμητική πράξη, ένα άθροισμα μικρών ποσοστών κάθε δύναμης ξεχωριστά, είναι μία κατάσταση που κρύβει μία δυναμική μεγαλύτερη - και δέστε το σε επίπεδο κοινωνικών χώρων / επιθυμίας.

Έχουμε έναν ΣΥΡΙΖΑ, δημιουργήθηκε ένας μικρός ΣΥΡΙΖΑ -η ΑΝΤΑΡΣΥΑ-, έχουμε μια Αριστερά εν υπνώσει και οχυρωμένη, έχουμε μια κοινωνική Αριστερά φιλοξενούμενη στους Πράσινους και στην αποχή, και έχουμε μια Αριστερά απογοητευμένη που βλέπει κρυφά, με ελπίδα και απογοήτευση ταυτόχρονα, προς τ' αριστερά, αλλά ψηφίζει και βρίσκεται στο ΠΑΣΟΚ. Η ιστορικά διχασμένη και διαιρεμένη Αριστερά δεν είναι ανάγκη των καιρών, είναι τέκνο της ήττας, δεν ανταποκρίνεται στις νέες εποχές, δεν είναι αφετηρία για μια άλλη Αριστερά.

Ο δικομματισμός έχει ρήγματα, αλλά είναι ακόμα δύσκολη η διείσδυση της Αριστεράς στο εσωτερικό του, όχι γιατί είναι δυνατός ο δικομματισμός, αλλά γιατί είναι αδύναμη και αφερέγγυα η διχασμένη Αριστερά και υποτιμάει διαρκώς τον εαυτό της. Και το ερώτημα είναι τι πρέπει να γίνει για να αλλάξουν τα πράγματα στην Αριστερά.

 

Δύο προτάσεις-κατευθύνσεις

1. Κοινωνικό και πολιτικό μέτωπο ενάντια στις συνέπειες της κρίσης και στο νεοφιλελευθερισμό

Το κεντρικό ερώτημα παγκόσμια, ευρωπαϊκά, ελλαδικά είναι σε ποια κοινωνία, οικονομία, πολιτική εξουσία θα μας βγάλει η κρίση.

Το πρόβλημα, λοιπόν, για την Αριστερά σήμερα δεν είναι απλά το πώς θα κάνουμε αντιπολίτευση, το πώς θα κυβερνήσουμε ή θα συγκυβερνήσουμε.

Το πρόβλημα για την Αριστερά είναι η πολιτική της ταυτότητα, η κοινωνική της απεύθυνση και ο κεντρικός πολιτικός στόχος στη σημερινή εποχή της κρίσης.

Μπορεί να εμφανιστεί και να είναι πραγματικά η Αριστερά ο μόνος πολιτικός οργανισμός που παλεύει ενάντια στις συνέπειες της κρίσης (σαν το κόμμα της κρίσης), που ενώνει το λαό και οργανώνει την αντίστασή του, που ο κεντρικός πολιτικός της στόχος είναι ένα διαφορετικό πολιτικό σύστημα;

Επειδή μάλλον ακόμα τρώμε το φαγητό του παρελθόντος ας θυμηθούμε και το ΕΑΜ και την πρώτη περίοδο της ΕΔΑ. Το ΕΑΜ α) ένωσε λαό και πολιτικές δυνάμεις και β) έκανε αντίσταση.

Σήμερα μπορούμε να χτίσουμε το κοινωνικό μέτωπο που θα ενώνει το λαό της κρίσης, που θα δημιουργεί τους όρους αντίστασής του; Πιο ξύλινα, θα δουλέψουμε για την οργάνωση και την αντίσταση του λαού;

Εδώ, προσοχή, χρειάζεται λόγος και πράξη. Να σκεφτόμαστε διαρκώς πώς θα ενώνουμε σε επίπεδο συνοικίας και πόλης, σε επίπεδο χώρων και κλάδων εργασίας τους άνεργους, τους απολυμένους, τους μικρομεσαίους, τους εργαζόμενους κ.λπ. Μέτωπα, επιτροπές αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας, δικαιωμάτων, μέτωπα παιδείας, μέτωπο πολιτισμού και περιβάλλοντος. Το πολιτικό μέτωπο θα ξεκινά από αυτό το 15-17%, θα ενώνει τις δυνάμεις που αυτοαποκαλούνται και ορίζονται σαν Αριστερά, τις χιλιάδες χιλιάδων ανένταχτων, προοδευτικών, αποδεσμευμένων και εν συγχύσει αριστερών. Η ενότητα στη δράση, η ενότητα της Αριστεράς σήμερα είναι πιο αναγκαία από χθες. Μια ενότητα που θα οξυγονώσει την Αριστερά, που θα της αυξήσει τα ακροατήρια, που θα δημιουργήσει ευκαιρίες και δυνατότητες, που είναι μια ικανή συνθήκη για τον μετασχηματισμό της Αριστεράς (ανασύνθεση, ανασυγκρότηση, ανασκόπηση δυνάμεων). Είναι η Αριστερά το αντίπαλο δέος του συστήματος; Είναι η Αριστερά εκφραστής και εκπρόσωπος του λαού της κρίσης;

Τέλος, αν η κρίση μας οδηγεί σε ένα άλλο πολιτικό σύστημα, τότε ο σημαντικότερος πολιτικός αγώνας είναι η επιλογή και η προβολή του από την πλευρά της Αριστεράς, άρα κοινωνική και πολιτική πλειοψηφία.

Αλλιώς η Αριστερά όχι απλά θα 'ναι κομπάρσος στο πολιτικό παιχνίδι, αλλά μάλλον θ' αποτελεί τον διακοσμητικό μυρωδάτο μαϊντανό του πολιτικού σκηνικού. Υπάρχουν όμως όροι και προϋποθέσεις για να 'ναι η Αριστερά το κόμμα της κρίσης, του λαού της κρίσης. Η καθημερινή της ατζέντα, η καθημερινή κοινωνική της δράση πρέπει να επικεντρώνει στα βασικά προβλήματα που απασχολούν τους συνηθισμένους ανθρώπους και τις επικίνδυνες τάξεις κατά Μαρξ.

Πρέπει να ξαναδημιουργηθούν οι δεσμοί μέσα στους χώρους δουλειάς, μέσα στην πόλη, με αυτούς τους συνηθισμένους ανθρώπους που σήμερα ψηφίζουν ΛΑΟΣ, ΝΔ και ΠΑΣΟΚ.

Επίσης, δεν μπορεί να μας συγκινεί η μεταμοντέρνα έκδοση και εκδοχή της Αριστεράς που αντικαθιστά την πολιτική με την επικοινωνία, το κίνημα με την εικόνα, που περισπάται σε δευτερεύοντα ζητήματα, απότοκα των βασικών αντιθέσεων, που δραστηριοποιείται με εναλλακτισμούς και εναλλακτικά αντικείμενα, σοβαρά μεν αλλά σήμερα τελείως δευτερεύοντα και χωρίς δυνατότητα αντιπαράθεσης και ενότητας (όπως ατομική ελευθερία, δικαιώματα σε μικρές κοινωνικές κατηγορίες κ.λπ.).

Τι σημαίνει αυτό;

Μαζική δουλειά, μαζική πολιτική, άμεσος εφικτός πολιτικός λαϊκός λόγος, δράση ανοιχτή στη συμμετοχή.

Παραδείγματα:

1. Ακρίβεια: λαϊκές καταναλωτικές ενώσεις.

2. Δεκέμβρης: α) καλύτερο σχολείο και τι σημαίνει ελεύθερος χρόνος, μόρφωση, απόκτηση κριτηρίων και δεξιοτήτων, συνεργασία, δημιουργικότητα,

β) να καταδείξουμε ότι οι πρακτικές βίας και παραβατικότητας σε τίποτα δεν ωφελούν το κίνημα των εργαζόμενων και της νεολαίας· έμπρακτος διαχωρισμός και απομόνωση τέτοιων πρακτικών.

3. Δημοκρατία-Ασφάλεια: να απαντήσουμε με προτάσεις διεύρυνσης της δημοκρατίας.

4. Παγκοσμιοποίηση-Ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων και εργασίας: να θέσουμε όρους, να υιοθετήσουμε πολιτικές που να περιορίζουν, μέχρι και να τερματίζουν την ελεύθερη διακίνηση.

2. Για μια νέα αρχή στον ΣΥΡΙΖΑ

Πριν ήταν ένα ελπιδοφόρο πείραμα, σήμερα βρίσκεται σε μια περαστική κινούμενη ισορροπία που απαιτεί τομές και μετασχηματισμούς.

Χωρίς υπερβολή, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι η μεγαλύτερη πολιτική καινοτομία που εμφανίστηκε στο πολιτικό σκηνικό τα τελευταία 20 χρόνια. Πώς προέκυψε αυτό; Από ανάγκες, αδιέξοδα, αλλά και από υπερβάσεις, εκπλήξεις και απρόβλεπτα.

Ήταν ανάγκη η απάντηση στο νεοφιλελευθερισμό (λαός του Σιάτλ). Ήταν απρόβλεπτος και προς τ' αριστερά ο ΣΥΝ με το 4ο συνέδριο και τον τότε πρόεδρό του Αλέκο Αλαβάνο, ήταν έκπληξη που η ΚΟΕ, μια θεωρούμενη αριστερίστικη οργάνωση, πήγαινε με τους ρεφορμιστές, ήταν σε αδιέξοδο οι χιλιάδες αριστεροί ανένταχτοι που αγκάλιασαν το εγχείρημα και ζητούσαν κάτι να κάνουν.

Πολλές δυνάμεις από την Αριστερά διαφώνησαν με το εγχείρημα θέλοντας καθαρές λύσεις και γωνιασμένα σχήματα. Πέρα από το ότι η ίδια η ζωή δεν τους επιβεβαιώνει γιατί σ' αυτήν δεν υπάρχουν καθαρούτσικα πράγματα και σχέσεις, το πολιτικό και οργανωτικό σχέδιο που προτείνουν είναι το κλασικό εικονογραφημένο σχήμα: πολιτικός σχολιασμός-κριτική, αντιπολίτευση, περιθώριο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται τώρα, μετά από μια εκλογική ήττα που δημιούργησε πολλές αναταράξεις, μπροστά σε ένα σταυροδρόμι. Ή να συνεχίσει όπως ήταν μέχρι πριν ή να αλλάξει. Αλλαγές που θα θερμάνουν τον κόσμο που έχουμε απογοητεύσει, αλλαγές που θα σημάνουν πολιτική υπέρβαση μηχανισμών και γραφειοκρατίας, αλλαγές που θα αυξάνουν τη συλλογικότητα και τη δημοκρατία, δηλαδή την ουσιαστική συμμετοχή. Αλλαγές που θα τερματίζουν τα δύο πρόσωπα που το ένα ακυρώνει το άλλο - την ίδια στιγμή που πρέπει στο εσωτερικό του να ακούγονται όλες οι φωνές.

Και όλα αυτά αφορούν και την ΚΟΕ. Την ίδια στιγμή που θα αναπτύσσεται πολιτικά και οργανωτικά, την ίδια στιγμή πρέπει να θέτει τους όρους υπέρβασής της για μια μεγάλη ριζοσπαστική Αριστερά, για ένα νέο πολιτικό υποκείμενο της κομμουνιστικής Αριστεράς.

Ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να αναβαπτιστεί πρώτα και κύρια μέσα στον κόσμο του. Να τον ακούσει καλά και να πάει με τις επιθυμίες του. Επιθυμία του είναι το να μην έχουμε δύο φωνές που η μία να ροκανίζει την άλλη, επιθυμία του είναι να συμμετέχει ενεργά και ενιαία και να μην θεωρείται ορντινάντσα και αυλή κανενός (αυλή Παπαρήγα).

Επιθυμία του είναι μια πολιτική γραμμή που να τον φέρνει σε επαφή με τους συνηθισμένους ανθρώπους και τις επικίνδυνες τάξεις. Επιθυμία του είναι η πολιτική του στράτευση. Γι' αυτό και στο οργανωτικό ζήτημα του ΣΥΡΙΖΑ, που σήμερα έχει εξελιχτεί σε πολιτικό, προτείνουμε:

α) Συλλογική, ενιαία, αποτελεσματική πολιτική διεύθυνση (επεξεργασία γραμμής).

β) Ενιαία πανελλαδική λειτουργία, όχι ενιαίο κόμμα σήμερα, αλλά διπλές εντάξεις, ποσοστώσεις, κάρτα μέλους.

γ) Ενιαία έκφραση προς τα έξω (τύπος, επικοινωνία, κ.λπ.).

δ) Περιοδικό μηνιαίο, θεματολογικό με τις πολιτικές απόψεις και τις αντιπαραθέσεις.

Σήμερα περισσότερο από ποτέ χρειάζεται να ανακατέψουμε τα χαρτιά με τρόπο που να κάνουμε γρήγορα βήματα μπρος. Το όχι όπως πριν που έχουμε εκφράσει σαν ΚΟΕ είναι μια αφετηρία.

Κατ' αρχήν, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους συντρόφους της ΚΟΕ γι' αυτή την πρόσκληση. Θα αναπτύξω κάποιες σκέψεις σε σχέση μ' αυτά που ειπώθηκαν προηγουμένως, ξεκινώντας από το θέμα της κρίσης του καπιταλισμού.

Χωρίς να κάνουμε κάποια ανάλυση, νομίζω ότι πρέπει να σημειώσουμε ότι η κρίση του καπιταλισμού βρίσκεται ακόμα στο πρώτο στάδιο, δεν έχει σταθεροποιηθεί το σύστημα. Θα υπάρξουν και επόμενα στάδια στην κρίση αυτή, τα επόμενα χρόνια, τα οποία θα έχουν άγνωστα αποτελέσματα. Αυτό όμως μπορεί να είναι μια ευκαιρία για την Αριστερά, αλλά μπορεί και να μην είναι. Διότι, τουλάχιστον από αυτό το οποίο έχουμε δει μέχρι σήμερα, δυστυχώς, οι δυνάμεις της Αριστεράς -και δεν μιλώ για την Ελλάδα, μιλάω τουλάχιστον πανευρωπαϊκά, εκεί που υπάρχουν μεγάλες οργανωμένες δυνάμεις της Αριστεράς- ακολουθούν τα παραδείγματα, την πορεία την οποία ακολούθησαν και στις άλλες δύο μεγάλες συστημικές κρίσεις του καπιταλισμού.

Να υπενθυμίσω ότι στην κρίση του '29-'34 οι δυνάμεις της Αριστεράς ηττήθηκαν, τουλάχιστον σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ηττήθηκαν τα λαϊκά μέτωπα, υπήρξε η αντεπανάσταση στην Ευρώπη και πιάσαμε το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στη δε περίοδο της μεγάλης κρίσης του '70, που ξεκινάει από την πετρελαϊκή κρίση και μετά κορυφώνεται στη δεκαετία του '80 με τις κρίσεις των χρηματιστηρίων, ήταν η εποχή της νέας μεγάλης ήττας της Αριστεράς και σχεδόν της εξαφάνισής της από την προέλαση του νεοφιλελευθερισμού.

Δυστυχώς, τα αποτελέσματα είναι πρόσφατα. Δεν υπάρχουν κάποια ενθαρρυντικά στοιχεία ότι η Αριστερά μπορεί να εκμεταλλευτεί τα φαινόμενα, τα αρνητικά φαινόμενα αυτής της κρίσης. Δεν κερδίζει πουθενά. Δεν έχει κερδίσει πουθενά η Αριστερά τα τελευταία δύο χρόνια -γιατί η κρίση υπάρχει από το 2007- σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, και νομίζω ότι αυτό φαίνεται και στα τελευταία αποτελέσματα των Ευρωεκλογών, όπου η Αριστερά αντιμετωπίζει πλέον τον κίνδυνο της εξάλειψης. Αυτή τη στιγμή, έχουν εκλεγεί 33 ευρωβουλευτές σε 11 από τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πτώση την οποία έχει η Αριστερά από τις ευρωεκλογές του '89 μέχρι σήμερα είναι της τάξης του 40% - από το 8% έχει φτάσει στο 4,4%.

Και βεβαίως τεράστια είναι η πτώση και της σοσιαλδημοκρατίας. Μόνο που η πτώση της σοσιαλδημοκρατίας δεν ήταν σταδιακή, όπως ήταν της Αριστεράς. Η Αριστερά, δυστυχώς, απ' το '89 και μετά πέφτει συνεχώς. Η σοσιαλδημοκρατία τα τελευταία χρόνια κράτησε ένα 36%-37% σε ευρωπαϊκό επίπεδο και τώρα αυτομάτως καταρρέει και βρίσκεται στο 22%.

Εδώ, λοιπόν, τα πράγματα δεν είναι και τόσο αισιόδοξα, αλλά βεβαίως δεν σημαίνει ότι πρέπει να είναι και τελείως απαισιόδοξα. Και θα ήθελα να πω ότι, ακόμα και μέσα στους κόλπους της ευρωπαϊκής Αριστεράς, στους 33 ευρωβουλευτές οι οποίοι εξελέγησαν, νομίζω ότι το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς εξέλεξε την πλειοψηφία αυτών των ευρωβουλευτών. Αυτό είναι κάτι θετικό, και θα έλεγα ότι το τελείως αρνητικό στοιχείο είναι ότι τα κομμουνιστικά κόμματα, αυτά που επιμένουν να κινούνται στο χώρο αυτών των συναντήσεων των ευρωπαϊκών, των σοσιαλιστικών, των κομμουνιστικών και των εργατικών κομμάτων, εξέλεξαν μόνο 4 ευρωβουλευτές.

Εν πάση περιπτώσει, οι ευρωεκλογές δεν είναι το χαρακτηριστικό, αλλά είναι μία ένδειξη του τι συμβαίνει γενικά. Γιατί όμως υπάρχει αυτή η στασιμότητα της Αριστεράς; Γιατί η Αριστερά από το 1975, στην Ελλάδα, δεν μπόρεσε ποτέ να ξεπεράσει το 13,19% που πήρε μαζί στις εκλογές του 2007. Υπάρχουν πολλές αντιλήψεις για το τι συμβαίνει, αλλά νομίζω ότι έχουνε, θα λέγαμε, παγιωθεί τέσσερις βασικές τάσεις. Η πρώτη είναι ότι υπάρχει μια ιστορική ανεπάρκεια των σχημάτων της Αριστεράς για τη σύνδεσή τους με το υπάρχον λαϊκό κίνημα. Αυτή η ιστορική ανεπάρκεια είναι αρκετά εμφανής τα τελευταία χρόνια και συνδέεται με το δεύτερο στοιχείο, το οποίο είναι η αδυναμία υπέρβασης της σοσιαλδημοκρατικής ηγεμονίας. Δυστυχώς ή ευτυχώς, τουλάχιστον από τη μεταπολίτευση και μετά, ο χώρος της σοσιαλδημοκρατίας ηγεμονεύει σε ένα επίπεδο ιδεών και στρατηγικών προτάσεων στο χώρο της Αριστεράς. Και βέβαια -αναφέρθηκαν και οι συνάδελφοι προηγουμένως- υπάρχει και μια αδυναμία υπέρβασης αυτών των ιστορικών ηττών. Θα έλεγα ότι το πρόβλημα, το οποίο με άλλα λόγια αναφέρθηκε προηγουμένως, είναι το εξής: ότι η σοσιαλδημοκρατία είναι ένα ιστορικό ρεύμα, το οποίο αυτή τη στιγμή δεν έχει να κάνει καθόλου με το ζήτημα του σοσιαλισμού. Έχει, όμως, να κάνει με το ζήτημα της πραγματικής διαχείρισης λαϊκών αναγκών σε άμεσο χρόνο. Η Αριστερά δεν μπορεί να διαχειριστεί λαϊκές ανάγκες άμεσα. Έχει ένα πρόγραμμα διεκδικητισμού, διεκδικεί, αντιπαρατίθεται, αντιστέκεται, αλλά αυτό είναι μιας άλλης τάξης πρόβλημα.

Το πρόβλημα, λοιπόν, της εξουσίας του εθνικού κράτους είναι μπροστά μας. Και θα ήθελα να πω, επίσης, ότι ήταν σημαντικά τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών, όχι μόνο αριθμητικά, αλλά κυρίως για τρεις πολιτικούς λόγους. Αν μπούμε σε μια λογική αριθμητικής, τότε μπορούμε να πάμε κοντά σε αυτά που έλεγε το ΚΚΕ: Να κάνουμε κάποιες αλχημείες στο πώς μετράμε ακριβώς το πόσο χάσαμε και πόσο δεν χάσαμε, για να πούμε ότι τελικά κατακτήσαμε την τρίτη θέση, άρα πιθανόν να βγούμε και στο κύπελλο ΟΥΕΦΑ, αν υπάρχει τέτοια πρόβλεψη, αλλά δεν είναι εκεί το ζήτημα.

Τα πολιτικά ζητήματα των ευρωεκλογών ήταν τρία: Το πρώτο το είπα ήδη, ήταν η αδυναμία να καρπωθεί η Αριστερά τη λαϊκή δυσαρέσκεια από την κρίση. Το δεύτερο ήταν η αδυναμία της Αριστεράς να αντιπαρατεθεί σ' αυτόν τον ακροδεξιό νεολαϊκισμό, αντιμπεριαλισμό. Κι αυτό επιμένω ότι δεν είναι μόνο στην Ελλάδα, δεν αφορά μόνο το ΛΑΟΣ, αφορά ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και το τρίτο ήταν ακριβώς ότι δεν μπόρεσε να δώσει -και δεν μπορεί να δώσει- μια σαφή εικόνα του ποια είναι η σχέση ανάμεσα στο εθνικό κράτος και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ανάμεσα σε μια στρατηγική εξουσίας για το εθνικό κράτος και σε μια στρατηγική αλλαγών για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ναι μεν, μπορεί να φαίνεται ότι είναι ένα πεδίο, και είναι ένα πεδίο πολιτικών και λαϊκών αγώνων και συγκρούσεων, αλλά συντίθεται, συγκροτείται από 27 εθνικά κράτη. Οι αποφάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση παίρνονται από 27 εθνικά κράτη. Οι λαϊκοί αγώνες επηρεάζουν εσωτερικά τα εθνικά κράτη. Δεν επηρεάζουν κάτι αφηρημένο, το οποίο υπάρχει, δεν είναι σε ένα αφηρημένο επίπεδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Άρα, λοιπόν, όποιος θέλει να κάνει μεγάλες επεμβάσεις, όπως για παράδειγμα στο τι θα γίνει με το σύμφωνο σταθερότητας, θα πρέπει να παίξει στο επίπεδο των εθνικών εξουσιών των 27 χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κι εκεί δυστυχώς τα πράγματα για την Αριστερά -σε όλα της τα ρεύματα- είναι δύσκολα.

Τι μπορούμε να κάνουμε; Μπορούμε να κάνουμε μια σειρά από πράγματα. Και αυτά τα οποία πρέπει να κάνουμε θα έχουν να κάνουν όχι μόνο με το να διαχειριστούμε τις ανάγκες των λαϊκών μαζών στη χώρα που ζούμε και σ' άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά με το να ανοίξουμε την προοπτική του νέου. Γιατί η Αριστερά που θα είναι αποτελεσματική τον 21ο αιώνα νομίζω ότι σε τίποτα δεν θα μοιάζει -σε ελάχιστα πράγματα θα μοιάζει, για να μην είμαι απόλυτος- με αυτό που βλέπουμε σήμερα. Έχουμε όμως καθήκον, είναι χρέος μας, να ανοίξουμε το δρόμο για το καινούριο.

Πρέπει, λοιπόν, να μπορέσουμε κατ' αρχήν να ανασχέσουμε την κατάρρευση των διεκδικητικών αγώνων, οι οποίοι καταρρέουν παντού, και πρέπει να βρεθεί ο τρόπος ανάσχεσης. Το δεύτερο, πρέπει να ξαναπροσδιορίσουμε τις σχέσεις του εθνικού με το διεθνές, πρέπει να τα ξαναδούμε όλα αυτά από την αρχή, θέλουμε μια νέα στρατηγική πάνω σ' αυτό το ζήτημα. Το τρίτο είναι πως πρέπει να κατανοήσουμε ότι στο σύγχρονο καπιταλισμό κυριαρχεί η σοσιαλδημοκρατία σαν κομμάτι του συστήματος και, μάλιστα, κυριαρχούν οι κακές πλευρές της σοσιαλδημοκρατίας, η οποία έχει κι αυτή τις δικές της αντιφάσεις και έχει τις δικές της δυνατότητες μετεξέλιξης. Δεν είναι σταθεροποιημένη η σοσιαλδημοκρατία. Έχει κι αυτή δυνατότητες μετεξέλιξης σε διάφορες χώρες, και κυρίως τώρα που καταρρέει πανευρωπαϊκά, γιατί έχει καταρρεύσει το πρότυπο του κράτους πρόνοιας το οποίο η ίδια αναιρεί. Η ίδια το έχτισε και η ίδια το αναίρεσε. Εδώ, λοιπόν, τα πράγματα είναι ανοιχτά.

Το άλλο που θα πρέπει να δούμε είναι το πώς αντιμετωπίζει καθένας, σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα, το επονομαζόμενο καρτέλ της πολιτικής, δηλαδή το καρτέλ του δικομματισμού. Ο δικομματισμός δεν είναι μια ελληνική επιλογή, ισχύει σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες με κάποιες παραλλαγές. Αλλά το βασικό μοντέλο είναι αυτό, ένα μοντέλο δύο κομμάτων και πιθανόν συναφών δυνάμεων, οι οποίες δυνάμεις θα πρέπει να χειριστούν την πορεία των εθνικών κρατών. Πρέπει, λοιπόν, να δούμε με ποιο τρόπο πρέπει να αντιμετωπίσει κανείς το δικομματισμό. Ο δικομματισμός, προς το παρόν τουλάχιστον, μπορεί να υφίσταται μειώσεις, αλλά νομίζω ότι δεν είναι σε κακή κατάσταση και οργανώνει την αντεπίθεσή του για τις επόμενες εκλογές.

Και ένα άλλο θέμα το οποίο θα ήθελα να θέσω είναι το εξής: Η Αριστερά δεν μπορεί να χειριστεί τη σοσιαλδημοκρατία. Το αντίθετο ισχύει. Η σοσιαλδημοκρατία ηγεμονεύει στην Αριστερά. Η Αριστερά δεν έχει βρει έναν τρόπο χειρισμού αυτού του ρεύματος. Επίσης, θα ήθελα να σας πω ότι σε έναν πολύ μεγάλο βαθμό η Αριστερά δεν καθοδηγεί τις εξελίξεις στο λαϊκό κίνημα. Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή θα λέγαμε στις χώρες του κέντρου του συστήματος, τα αιτήματα τα οποία υπάρχουν από την πλευρά του λαϊκού κινήματος σε πολύ μεγάλο βαθμό είναι ρεφορμιστικά αιτήματα, δεν είναι επαναστατικά αιτήματα.

Αυτό, λοιπόν, σημαίνει ότι υπάρχουν λαϊκά κινήματα, εκδηλώνονται κάθε τόσο λαϊκά κινήματα, δεν σημαίνει όμως ότι η Αριστερά τα καθοδηγεί. Εκφυλίζονται γρήγορα και σπάνια προσθέτουν κάτι περισσότερο, αλλά αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να αποκτά κανείς σχέση σύνδεσης μαζί τους. Δεν μπορεί όμως να βασίζεται μόνο σ' αυτά, είναι ασταθείς παράγοντες, και αυτό το οποίο κάνουν στο τέλος είναι ότι ενσωματώνονται μέσα σε έναν κυρίαρχο τρόπο, κυρίαρχο καπιταλιστικό τρόπο αναδιανομής.

Θέλω να πω τώρα και δυο λόγια για το ΣΥΡΙΖΑ. Βεβαίως δεν συμμετέχω κι εγώ στο ΣΥΡΙΖΑ και δεν μπορώ να πω γι' αυτά που συμβαίνουν στο εσωτερικό του, αλλά μπορώ να πω το εξής: Ότι ο ΣΥΡΙΖΑ το επόμενο διάστημα θα αισθανθεί τεράστια πίεση. Θα πιεστεί εξωτερικά. Πιστεύω ότι τα επιτελεία του δικομματισμού στοχεύουν σε μια τετρακομματική Βουλή. Μια τετρακομματική Βουλή είναι αυτή η οποία, θα λέγαμε, ταιριάζει περισσότερο στα μελλοντικά σχέδια αναπαραγωγής του δικομματισμού.

Ο δικομματισμός θέλει να αναπαράγεται αυτόνομος. Τα μικρότερα κόμματα, τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν σε μια αναπαραγωγή του δικομματισμού, αντιμετωπίζονται ακόμα και τώρα με δυσπιστία. Επομένως, πιστεύω ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα πιεστεί πάρα πολύ εν όψει των επόμενων εθνικών εκλογών. Θα έλεγα, λοιπόν, πως πέρα από το ότι πρέπει να ανοίξει ο διάλογος σε σοβαρά ζητήματα, θα πρέπει όλοι να βοηθήσουν σε μία θα λέγαμε στρατηγική σοβαρής επιβίωσης αυτού του χώρου της Αριστεράς που εκφράζει ο ΣΥΡΙΖΑ, έτσι ώστε να μη φτάσουμε σε μια τετρακομματική Βουλή, να μην περάσουν διάφορα σχέδια τα οποία ήδη έχουν μπει μπροστά και τα οποία, με κάποιον τρόπο, το κυρίαρχο σύστημα πολιτικών κομμάτων και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας θα κοιτάξει να υλοποιήσει.

Από κει και πέρα, νομίζω ότι καλές είναι οι συζητήσεις, καλοί είναι οι προβληματισμοί, αυτά θα υπάρχουν ούτως ή άλλως. Η Αριστερά ποτέ δεν είχε προβλήματα συζητήσεων και προβληματισμών, είχε προβλήματα πρακτικής δράσης. Εδώ, λοιπόν, αυτό το οποίο προέχει είναι να υπάρξει μεγαλύτερη δυνατή ενότητα, κι από κει και πέρα να υπάρξει η κατάλληλη κινητοποίηση, η κατάλληλη θα λέγαμε δραστηριοποίηση, να υπάρξει ένας στόχος εφικτός, έτσι ώστε να μπορέσει ο ΣΥΡΙΖΑ να παίξει τα επόμενα χρόνια αυτόν το ρόλο που πρέπει να παίξει στην ελληνική κοινωνία.

Κατ' αρχήν να ευχαριστήσω τους οργανωτές αυτής της πολυπληθούς συνάντησης. Βεβαίως εγώ δεν θα ασχοληθώ με τα εσωτερικά του ΣΥΡΙΖΑ -θα ήταν απρέπεια αφού δεν ανήκω στον ΣΥΡΙΖΑ. Επειδή όμως με ενδιαφέρει το μέλλον του, θα πω δύο λόγια.

Δεν καταλαβαίνω γιατί ήττα, απογοήτευση, θρήνος... Δεν χάσαμε την Ιερουσαλήμ, υπάρχει Ιερουσαλήμ. Λοιπόν, τον καιρό της μεγάλης ευφορίας, που άρχιζαν να μιλάνε για δυνατότητα εναλλακτικής διακυβέρνησης κ.λπ., με πυρήνα τη ριζοσπαστική Αριστερά, είχα γράψει: Μη βιάζεστε. Γιατί; Διότι αν είναι να κάνουμε κάποτε μια αριστερή κυβέρνηση αυτή θα γίνει από αριστερούς. Νομίζω, λοιπόν, ότι βασική αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ -και δεν θεωρώ ότι ήταν σπουδαία ήττα, καλά είναι εκεί, αν ήταν 7 θα ήταν καλύτερα, αλλά τι έγινε;- λοιπόν, η βασική εσωτερική αντίφαση του ΣΥΡΙΖΑ, είναι ότι δεν ξεκαθάρισε τη στρατηγική του. Δηλαδή: Θα κάνουμε κυβέρνηση με το ΠΑΣΟΚ; Γιατί αν προβλέπεις κυβερνητική συνεργασία, μόνο με το ΠΑΣΟΚ μπορεί να γίνει. Το ΚΚΕ είναι περιχαρακωμένο, η εξωκοινοβουλευτική Αριστερά, στην οποία έχω την τιμή και την ατυχία να ανήκω, δεν αντιπροσωπεύει πολλά πράγματα από άποψη ψήφων, οπότε ή με το ΠΑΣΟΚ, ή ας οργανώσουμε την αντίσταση στο κύμα του νεοφιλελευθερισμού, ας προσπαθήσουμε να αρχίσουμε να υπάρχουμε, να ηγεμονεύσουμε εν καιρώ, και τότε θα δούμε τι θα κάνουμε.

Η ευγένεια, βέβαια, είναι πολύ καλό πράγμα αλλά νομίζω ότι καλά θα ήτανε να το πουν καθαρά όσοι δεν κλείνουν το δρόμο σε μία κυβερνητική συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ. Να το συζητήσετε μεταξύ σας στον ΣΥΡΙΖΑ και να αποφασίσετε: Πάμε ή δεν πάμε με το ΠΑΣΟΚ. Όσο θα υπάρχει αυτή η ταλάντευση και οι μισοκουβέντες, τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ θα έχει ένα εμπόδιο στην πορεία, την οποία θα άξιζε να ακολουθήσει. Θα μιλήσω γενικότερα, δοθέντος του ότι, όπως είπα, δεν έχω δικαίωμα να ανακατευτώ στα εσωτερικά του ΣΥΡΙΖΑ.

Ήδη σκιαγραφήθηκε το γενικό σχήμα της κρίσης. Θα ήθελα να προσθέσω το εξής: Η βασική αντίθεση του καπιταλισμού παραμένει η αντίθεση κεφαλαίου και εργασίας. Όμως, απ' αυτή τη βασική αντίθεση αναπτύχθηκε στην πορεία, με την τεχνολογία και μ' όλα τα μέσα παραγωγής και καταστροφής, μία παράγωγη αντίθεση, η οποία απειλεί την ίδια την ύπαρξη του ανθρώπινου είδους. Το να καθόμαστε λοιπόν να συζητάμε για μικροζητήματα και προσωπικές διενέξεις (το είπες έτσι ή αλλιώς, θα πάμε με τούτον ή με εκείνον) είναι λίγο αποπροσανατολισμός. Ας δούμε την τραγικότητα της εποχής μας και να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε.

Το βασικό πρόβλημα συνολικά της Αριστεράς σήμερα είναι ότι δεν έχει στρατηγική. Και δεν είχε ποτέ στρατηγική η Αριστερά. Κάτι ειπώθηκε για το ΕΑΜ. Το ΕΑΜ είχε την πρωτοβουλία να οργανώσει τον ελληνικό λαό -όχι το έθνος, γιατί οι δωσίλογοι κι αυτοί έθνος ήτανε κι οι φυγάδες- και πέτυχε αυτήν τη μεγαλειώδη αντίσταση που εγώ δεν τη λέω εθνική αντίσταση, αλλά λαϊκή αντίσταση. Στη συνέχεια, τι έκανε με το Λίβανο, με τη Βάρκιζα, με τη Γκαζέρτα, μ' όλα αυτά; Εμφύλιος πόλεμος και η ηγεσία του ΚΚΕ ζητούσε δημοκρατική διέξοδο. Δεν ήξεραν τι ήθελαν γιατί δεν είχαν μία στρατηγική. Δύσκολη εποχή. Μην κάνουμε εκ των υστέρων τους έξυπνους, αλλά αν το αναφέρω, είναι ακριβώς για να τονίσω ότι και σήμερα καμία από τις τρεις συνιστώσες της Αριστεράς δεν έχει στρατηγική.

Το ΚΚΕ αναδιπλώθηκε την περίοδο του '45. Θεωρεί ότι όλο το σφαγείο που έγινε κι όλη η τραγωδία της Σοβιετικής Ένωσης ήταν απλώς μια παρέκκλιση. Ότι όλα πήγαιναν καλά επί Στάλιν και επί Χρουστσόφ χάλασαν - δεν χρειάζεται να επιμείνω είναι γνωστά τα πράγματα. Η εξωκοινοβουλευτική Αριστερά μιλάει πολύ για επανάσταση, για ρήξη, για ανταρσία, για ό,τι άλλο θέλεις, αλλά δεν ξεκαθάρισε θεμελιώδη προβλήματα. Ποια είναι κατά τη γνώμη μου τα θεμελιώδη προβλήματα τα οποία πρέπει να απαντήσει η Αριστερά, η οποιαδήποτε τάση της Αριστεράς -  γιατί κοινά είναι τα προβλήματα, κοινή είναι η μοίρα μας κι αν έχουμε κανέναν φασισμό στην πορεία (το φιδάκι αναπτύσσεται) θα πάμε όλοι στα εκτελεστικά αποσπάσματα ή στα Μακρονήσια, τα ζήσαμε στην εποχή του εμφυλίου πολέμου.

Λοιπόν, πρώτον: Μπαίνουμε σε καινούργιο αιώνα. Δεν είναι χρονολογικό το θέμα, είναι καινούργιες οι διεθνείς συνθήκες, δεν επιμένω σ' αυτό. Πρέπει λοιπόν να απαντήσει η Αριστερά σε μερικά βασικά ερωτήματα: Γιατί κατέρρευσε το σοσιαλιστικό στρατόπεδο; Όσο δεν μιλάμε δεν έχουμε μέλλον. Το ΚΚΕ γύρισε πίσω και ο ΣΥΝ δεν ασχολείται ουσιαστικά μ' αυτό το πράγμα. Ασχολήθηκαν ορισμένοι από την εξωκοινοβουλευτική Αριστερά και στη «Διαλεκτική» -το περιοδικό - και στην «Ουτοπία», και βιβλία γράφτηκαν, αλλά αυτό είναι σταγόνα μπροστά στις ανάγκες να ξεκαθαριστεί το γιατί κατέρρευσε το σοσιαλιστικό στρατόπεδο. Εδώ δεν είναι ο χώρος βέβαια να πω εγώ γιατί κατέρρευσε. Θα ξαναβγεί προς το τέλος του χρόνου η τρίτη έκδοση του βιβλίου μου Ένα Φάντασμα Πλανιέται, όποιος έχει κέφι για 400 σελίδες θα κάτσει να το διαβάσει.

Δεύτερον, η κατάσταση της εργατικής τάξης: Ρήξη ή Ενσωμάτωση - ένα παλιό βιβλίο μου του '89. Ρήξη ή ενσωμάτωση; Στην εργατική τάξη, στην Ελλάδα και παντού, αυτό που κυριαρχεί είναι η διαδικασία ιδεολογικής-πολιτικής ενσωμάτωσης. Το γιατί είναι μέγα θέμα, και δεν είναι γιατί πλούτισε η εργατική τάξη, ξέρουμε την κατάσταση (40 εκατομμύρια πεινασμένοι στην Αμερική, 20% κάτω από το όριο φτώχειας εδώ). Είναι γιατί η παρακμή των κομμουνιστικών και εργατικών κομμάτων, η παρακμή του συνδικαλιστικού κινήματος, συν τα ιδεολογικά εργαλεία του καπιταλισμού, η ελπίδα ότι πάντα μπορεί να περάσει ο εργάτης στην κατάσταση του μικροαστού -ο Λένιν το λέει αυτό, δεν το λέω εγώ- είναι ένα σύνολο παραγόντων που οδηγούν σ' αυτή την απάθεια της εργατικής τάξης. Βεβαίως έχουμε αγώνες, απεργίες κ.λπ., που κατά κανόνα δεν πολιτικοποιούνται. Είναι οικονομικοί αγώνες, οι οποίοι είναι καλοί και πρέπει να γίνονται.

Τι προοπτικές έχουμε κατά συνέπεια για αλλαγές του κινήματος; Ειπώθηκαν από τον προηγούμενο συναγωνιστή -λέω συναγωνιστής, γιατί το σύντροφος είναι μεγάλη κουβέντα- μία σειρά προβλημάτων, δεν θα επιμείνω σ' αυτά. Μιλάμε για σοσιαλισμό. Τι σοσιαλισμό; Πρώτον, λέγεται και ξαναλέγεται το με δημοκρατία και με ελευθερία. Λάθος. Στην έννοια σοσιαλισμός εμπεριέχεται και η δημοκρατία και η ελευθερία. Είναι ευρύτερη έννοια. Ένα σύνολο που έχει υποσύνολα, όπως λέμε στα μαθηματικά, τη δημοκρατία και την ελευθερία. Αν αυτές παραβιάστηκαν (που παραβιάστηκαν), ήταν και βασικές αιτίες της κατάρρευσης.

Δεύτερον, κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής ή κρατικοποίηση; Αυτό που κυριάρχησε ήταν η κρατικοποίηση. Ένας συγκεντρωτικός, αυταρχικός, πυραμιδικός μηχανισμός, ο οποίος δεν μπορούσε να οργανώσει την παραγωγή και ο σοβιετικός πολίτης - κατά τον σοφό Χρουστσόφ - να τρώει περισσότερο βούτυρο από τον Αμερικανό. Η τραγωδία του οικονομισμού που κυριάρχησε σ' αυτές τις χώρες μαζί με την έλλειψη δημοκρατίας, ελευθερίας και συμμετοχής των μαζών, ατροφίας των Σοβιέτ κ.λπ. Εργατική δημοκρατία. Πώς εργατική δημοκρατία και ποιοι θεσμοί και ποιος συσχετισμός δύναμης προπαντός θα παρεμποδίσει εκ νέου την αυτονόμηση του κράτους και του κόμματος από την κοινωνία και τη δημιουργία άλλων τραγωδιών, διαφορετικών από αυτές τις οποίες ζήσαμε; Απεριόριστη ανάπτυξη. Τι θα πει απεριόριστη ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων; Λατρεία των παραγωγικών δυνάμεων, ξεχάσαμε τις παραγωγικές σχέσεις, ξεχάσαμε την πολιτική και το πρόβλημα της Σοβιετικής Ένωσης ήταν να παράγει περισσότερα απ' ότι η Αμερική;

Ειπώθηκε πρωτύτερα, το τόνισα κι εγώ: Δεν υπάρχει δυνατότητα απεριόριστης ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων. Δεν υπάρχει δυνατότητα μιας υπεραφθονίας όπως ρομαντικά κατά καιρούς πιστεύαμε ή ακούγαμε. Η γη είναι ένας μικρός πλανήτης, το πετρέλαιο πόσα χρόνια θα αντέξει ακόμα - η Αμερική έχει ούτε για δέκα χρόνια ακόμα πετρέλαιο. Πόλεμος λοιπόν στο Ιράκ και στη Μ. Ανατολή και στο Αφγανιστάν. Ο σίδηρος τελειώνει. Το ουράνιο είναι πολύ λίγο και καταστροφικό, το κάρβουνο αντέχει, αλλά πόσο θ' αντέξει;

Αν δούμε με προοπτική αιώνων, η ανθρωπότητα δεν θα επιβιώσει αν δεν αλλάξει ριζικά τρόπο μεταβολισμού με τη φύση. Δηλαδή από τα γιγαντιαία έργα και τα γιγαντιαία εργοστάσια που κάποτε λέγαμε θα γίνουν κομμουνιστικά και μπράβο που αναπτύσσονται στον καπιταλισμό, πρέπει να πάμε σε μια κατά το δυνατόν μέγιστη αποκέντρωση - βεβαίως με προγραμματισμό. Η πληροφορική σήμερα δίνει τη δυνατότητα της αποκέντρωσης και ταυτόχρονα του συντονισμού. Η μεγαλύτερη αυτονόμηση τοπικών παραγωγικών δυνάμεων. Όσο το δυνατόν περισσότερα τοπικά γεωργικά, βιοτεχνικά, βιομηχανικά προϊόντα, ώστε να αποφευχθεί η σπατάλη ενέργειας, η καταστροφή του πετρελαίου, των ανθρώπων, με τα τραίνα, τους σιδηρόδρομους, τα αεροπλάνα, τα τάνκερ κ.λπ. Δεν είναι βιώσιμη η ανθρωπότητα αν συνεχιστεί -έστω και υπό το έμβλημα του κομμουνισμού- η καπιταλιστική τεχνολογική οργάνωση της οικονομίας. Έχει διαταραχθεί ο ομαλός μεταβολισμός ανθρώπου-φύσης και μία βασική θεμελιώδης απαίτηση μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας είναι να αποκαταστήσει, στο βαθμό που μπορεί να αποκατασταθεί, αυτή την ισορροπία.

Και μέσα σ' αυτά τα, θεμελιώδη κατά τη γνώμη μου, αιτήματα μπαίνει και το οικολογικό. Κάθε δεντράκι που φυτεύεται είναι καλό, κάθε λίμνη που δεν αποξηραίνεται είναι καλό, αλλά αν δεν εντάξουμε το οικολογικό στη σοσιαλιστική και κομμουνιστική προοπτική, θα λέμε πράγματα χρήσιμα ενδεχομένως, αλλά δεν θα χαράζουμε μία προοπτική για να αρθεί, όπως είπα, η ήδη κρίσιμη αντίθεση ανθρώπου-φύσης και να αποκατασταθεί, στο βαθμό που μπορεί να αποκατασταθεί, η ισορροπία ανθρώπου και φύσης, αυτό που λέμε ομαλός μεταβολισμός, ακολουθώντας την έκφραση του Μαρξ.

Έχουμε λοιπόν επεξεργαστεί απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα; Το είπα, και είναι γνωστό. Το ΚΚΕ επέστρεψε, ο ΣΥΝ ασχολείται με πολλά και ωραία - διαβάζω θαυμάσια πράγματα λογοτεχνίας, τέχνης κ.λπ. στην «Αυγή», στην «Εποχή», αλλά δεν βλέπω προβληματισμό γι' αυτά τα θέματα. Εμείς της άκρας Αριστεράς κάτι κάναμε, αλλά εν γένει έχουμε πολύ ψηλά τη γροθιά για επανάσταση, ενώ πρέπει να δούμε πώς θα συνεργαστούμε με τις υπόλοιπες δυνάμεις. Και το έχω πει και το έχω γράψει και το ξαναλέω: στο βαθμό που η εξωκοινοβουλευτική Αριστερά θα βρει τρόπο να συνεννοηθεί και να φτιάξει έναν πόλο της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, και ο πόλος αυτός να αποκτήσει πολιτικό βάρος και αντιστοίχως και ψήφους βέβαια, θα πρέπει να συνεργαστεί με τον ΣΥΡΙΖΑ, έναν ΣΥΡΙΖΑ, βέβαια, που θα ξεπεράσει την εσωτερική του αδυναμία προς τα αριστερά.

Και να τελειώνω, μιλώντας για την Ευρώπη. Για να δούμε κάποια θέματα για τα οποία δεν τολμούμε να μιλήσουμε τίμια και καθαρά. Η παγκοσμιοποίηση είναι παγκοσμιοποίηση του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής. Η Ευρώπη είναι Ευρώπη των πολυεθνικών - πολύ καλά κάνουμε και τα λέμε. Ερώτημα: Έξω από την Ευρώπη; Παραδείγματος χάριν, το ΝΑΡ στο οποίο ανήκω λέει έξω από την Ευρώπη και εγώ λέω έξω από την Ευρώπη, αλλά πώς σε έναν παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό θα κάτσεις έξω από την Ευρώπη; Πώς θα επιβιώσεις; Με ανταλλαγές, με προϊόντα, με βιομηχανία, τεχνολογία κ.λπ.; Δεν λέω ότι είναι λάθος, αλλά απαιτώ να το συγκεκριμενοποιήσουν. Πώς μία Ελλάδα έξω από την Ευρώπη είναι βιώσιμη. Από την άλλη μεριά ο ΣΥΝ λέει Ευρώπη των λαών κ.λπ. Να μας συγκεκριμενοποιήσουν τι σημαίνει Ευρώπη των λαών. Εγώ λέω λοιπόν -κάνοντας τον έξυπνο- το εξής: Από τη στιγμή που έχουμε την Ευρώπη των μονοπωλίων, εμείς πρέπει να αντιτάξουμε την αντίστοιχη ενότητα του εργατικού κινήματος, του συνδικαλιστικού κινήματος σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, με προοπτική το 2733 τις Ενωμένες Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες της Ευρώπης. Όλα τα άλλα είναι είτε υπεκφυγές, είτε μεγάλα επαναστατικά λόγια χωρίς αντίκρισμα.

Ενότητα της Αριστεράς: Δεν μπορεί να υπάρξει αυτή τη στιγμή ενότητα, αλλά μπορεί και πρέπει να υπάρξει κοινή δράση και των τριών συνιστωσών. Το ΚΚΕ ελπίζω κάποτε να αποτινάξει αυτό το καρκίνωμα της ηγεσίας του, γιατί όλοι οι κομμουνιστές δεν είναι καρκινώματα και όλοι αυτοί δεν εγκρίνουν αυτά τα οποία λέει και γράφει και κάνει η σημερινή ηγεσία. Ελπίζω, λοιπόν, κάποτε το ΚΚΕ να ξεπεράσει αυτόν το σεχταρισμό και την απομόνωση. Οι τρεις συνιστώσες διαφέρουν σε θέματα: Πρώτα-πρώτα διασπάσεις διασπάσεων, πικρίες, αντιθέσεις εχθρότητες. Πέρασε μια ολόκληρη γενιά, πέρασαν 40 χρόνια από την 12η την περίφημη, να δούμε ότι ο εχθρός είναι κοινός και δεν είμαστε εχθροί μεταξύ μας. Αλλά υπάρχουν διαφορές, στρατηγικής, κουλτούρας, νοοτροπίας, πολιτισμού, αυτά υπάρχουν είναι δεδομένα.

Κοινή δράση λοιπόν εναντίον της ανεργίας και της φτώχειας μες στον αυξανόμενο κοινωνικό πλούτο. Κοινή δράση για την καταστροφή του παραγωγικού ιστού της χώρας, 16% είναι ο πρωτογενής παραγωγικός ιστός, πώς θα αντέξει η οικονομία μας; Δεν αντέχει, είμαστε μια παρασιτική οικονομία και προσπαθούμε να ζήσουμε με παρασιτικά επαγγέλματα. Να 'ρθουνε και οι τελευταίοι νέοι των χωριών να μεταφέρουνε με τα μηχανάκια πίτσα. Αβίωτες πόλεις, το λέμε και το ξαναλέμε, έχει ξεχάσει η Αριστερά, όχι το καυσαέριο, αλλά αν μπορεί να ζήσουν άνθρωποι, να μεγαλώσουν παιδιά και να βγουν βιολογικά, νευρικά και σωματικά υγιή παιδιά στην Αθήνα και γενικότερα στις πόλεις. Τι κάνουμε; Δεν κάνουμε τίποτα. Κάνουμε απλώς καταγγελίες. Το κράτος καταστολής οργανώνεται συστηματικά εναντίον όλων μας. Και του ΣΥΝ και του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΚΕ και εμάς της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς.

Πόλεμοι της Νέας Τάξης: Συμμετέχουμε στους πολέμους. Εντάξει, εκεί γίνεται αρκετή δουλειά, αλλά συνολικά η Αριστερά είναι μια Αριστερά της καταγγελίας. Η άλλη άκρη είναι η Αριστερά η κυβερνητική. Ας δούμε πώς, εκτός από την καταγγελία που είναι αναγκαία, θα έχουμε να κάνουμε προτάσεις, θα δημιουργήσουμε στο χώρο του πολιτισμού, της φιλοσοφίας, της τέχνης. Να αρχίσουμε να ηγεμονεύουμε, όπως κάποτε ηγεμονεύσαμε σ' αυτό το χώρο και δεν ηγεμονεύουμε σήμερα. Και ταυτόχρονα, με την κοινή δράση, με μια διαδικασία διαλόγου, σύγκλισης κ.λπ. να αρχίσουμε να αλληλοκαταλαβαινόμαστε, ώστε αυτό που λέμε ενότητα να μπορεί να υπάρξει κάποτε.

Μέσα απ' όλα αυτά λοιπόν τα δύσκολα ας θυμηθούμε τρεις μεγάλους. Δεν μ' αρέσουν τα τσιτάτα, αλλά είμαι υποχρεωμένος να αναφερθώ σ' αυτούς. Δεν μ' αρέσει να αναφέρομαι στους μεγάλους, πρέπει να σκεφτόμαστε με τα δικά μας μυαλά. Τι λέει ο Μαρξ όταν τον ρώτησαν τι θα κάνουν οι οπαδοί του; Ψηφίστε τους φιλελεύθερους εναντίον των Τόρις και ετοιμάζετε το σημείο να τους κρεμάσετε. Τα έγραψα προ ημερών, τα ξαναλέω. Εμείς δεν θέλουμε σκοινί, είμαστε πολιτισμένοι άνθρωποι. Δεύτερον, τι λέει ο Λένιν; Θα συνεργαστείτε με ένα, δύο, τρία σημεία. Με ανθρώπους που θα σας παρατήσουν μεθαύριο, θα συνεργαστείτε όσο πάει. Τι λέει ο Γκράμσι; Συνεργαστείτε με τους ρεφορμιστές. Τώρα δεν ξέρω εσείς αν είστε ρεφορμιστές, για την πολύ σκληρή Αριστερά, πάντως, είστε. Κι εγώ λέω, λοιπόν, να συνεργαστούμε εμείς οι μεγάλοι επαναστάτες με τους ρεφορμιστές. Ας σοβαρευτούμε λιγάκι, ας δούμε τους κινδύνους που έχουμε μπροστά μας και ν' αφήσουμε τα μεγάλα λόγια.

Θέλω πρώτα απ΄ όλα να συγχαρώ την Κομμουνιστική Οργάνωση Ελλάδας για την αποψινή εκδήλωση. Είναι πραγματικά ενδιαφέρουσα, είναι πολύ σημαντική. Και είναι πολύ σημαντικό τέτοιες συζητήσεις να γίνονται ακόμα και σε πιο εκτεταμένο επίπεδο.

Σε 2-3 πράγματα θέλω να σταθώ. Ξεκινώ από το τελευταίο που έβαλε η συντρόφισσα. Τι είναι ο ΣΥΡΙΖΑ σύντροφοι; Εμείς θεωρούμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα πρωτότυπο εγχείρημα. Και είναι πρωτότυπο και για την Ελλάδα αλλά σε μεγάλο βαθμό και για την Ευρώπη. Γιατί προσπαθεί να συσπειρώσει σε επίπεδο κοινής δράσης και πολιτικής συνεργασίας όλα τα γνωστά ιδεολογικά ρεύματα της αριστεράς. Της κομμουνιστικής αριστεράς και της ριζοσπαστικής αριστεράς. Δε φτιάχτηκε ένα νέο κόμμα που αρνείται να δώσει λόγο και έκφραση στα μέλη που συσπειρώνει. Δεν μπορεί να είναι ένα νέο κόμμα. Γιατί αν ξεκινάγαμε από την ιδεολογική ενότητα των δυνάμεων που συναποτελούν αυτή τη στιγμή το ΣΥΡΙΖΑ, απλά δε θα μπορούσε να γίνει. Θα είχε αποτύχει από την αρχή.

Ο κύριος Μπιτσάκης είπε προηγούμενα ότι αυτή τη στιγμή έχουμε ανάγκη από κοινή δράση όλων των δυνάμεων της ριζοσπαστικής αριστεράς πάνω σε συγκεκριμένα προβλήματα. Θυμάμαι ένα άρθρο που είχε δώσει για δημοσίευση στις εφημερίδες της αριστεράς πριν τις εκλογές του 2007, που έλεγε ότι ακόμα και για ένα πράγμα μπορούσε να δικαιολογηθεί η κοινή δράση και η πολιτική συνεργασία όλων των δυνάμεων της ριζοσπαστικής αριστεράς: για την καταπολέμηση της φτώχειας. Μόνο για αυτό. Κι εμείς λέμε ότι αυτό το εγχείρημα μπορεί να βρει τρόπο έκφρασης όλων όσων θέλουν να συσπειρωθούν σε αυτό. Αλλά δεν μπορεί να αλλοιωθεί ο κεντρικός του χαρακτήρας που είναι η προσπάθεια κοινής δράσης και πολιτικής συνεργασίας όλων των ιδεολογικών ρευμάτων της ριζοσπαστικής και κομμουνιστικής αριστεράς. Διότι αν γίνει αυτό δε θα υπάρχει ΣΥΡΙΖΑ την επόμενη μέρα, μπορεί να υπάρχει κάποιο άλλο κόμμα.

Δεύτερο ζήτημα που θέλω να σταθώ: Μονίμως μπαίνει το ερώτημα. Τι θα κάνετε αν δεν υπάρχει αυτοδυναμία; Τι θα κάνετε με τις προτάσεις για κυβερνητική συνεργασία; Σύντροφοι, κάποια στιγμή μάλλον θα απαιτηθεί να κάνουμε χαρακίρι για να πούμε ότι δεν υπάρχει τέτοια προοπτική όσο δεν υπάρχουν 2 βασικοί παράγοντες. Δύο βασικοί, δεν είναι ένας. Και το έχουμε ξεκαθαρίσει απόλυτα με την πολιτική μας διακήρυξη με την οποία πήγαμε στις εκλογές του 2007: ότι στο ορατό μέλλον δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις ούτε του προγράμματος ούτε και του συσχετισμού των δυνάμεων. Και κοιτάξτε να δείτε, άλλο πράγμα είναι να έχεις 4% και να σου ζητάνε να έχεις συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ σε κυβερνητικό επίπεδο και άλλο πράγμα είναι να έχεις καταφέρει να συσπειρωθεί ολόκληρη η αριστερά, να μοιράζεις την πολιτική ζωή της χώρας στα τρία. Άλλο πράγμα θα είναι τότε και από άλλη θέση θα μπαίνουν τα όποια ζητήματα συνεργασίας σε όποιο επίπεδο, ακόμα και στη δράση στο μαζικό κίνημα.

Τρίτο ζήτημα που θέλω να σταθώ: Πριν από δυο μήνες επεξεργαστήκαμε ένα πρόγραμμα. Παλιότερα μας έλεγαν ότι δεν έχουμε θέσεις. Έχουμε θέσεις σύντροφοι. Κι είναι θέσεις που εκφράζουν κατά κύριο λόγο τα δικαιώματα, τα αιτήματα, τα ενδιαφέροντα του κόσμου της δουλειάς. Γιατί, άκουσα τον κ. Χωραφά, με όλη την εκτίμηση, να λέει ότι την διαχείριση των αιτημάτων των εργαζομένων την κάνει η σοσιαλδημοκρατία. Με τι κύριε Χωραφά; Με τη λευκή βίβλο; Οι εμπνευστές της Λευκής Βίβλου ήταν ο Ντελόρ και η σοσιαλδημοκρατία και η Λευκή Βίβλος χαρακτηρίζει την πολιτική της Ε.Ε. από τότε μέχρι σήμερα και συνέβαλε τα μέγιστα όχι στην προώθηση των συμφερόντων της εργατικής τάξης και των εργαζομένων αλλά στην ανατροπή των εργασιακών σχέσεων σε όλη τους την έκταση. Στη γενικότερη απορρύθμιση της εργασίας στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Εμείς πιστεύουμε ότι η αριστερά μπορεί να ηγεμονεύσει σε αυτά τα θέματα. Ηγεμονεύει και μπορεί να ηγεμονεύσει.

Θέλω να κλείσω με αυτό: Ότι για να το κάνει αυτό, χρειάζεται να έχει ξεκάθαρο και σαφή ορίζοντα, αλλά ταυτόχρονα να υπάρχει και η κοινωνική βάση πάνω στην οποία θα στηριχτεί. Και δεν μπορεί αγαπητοί σύντροφοι και συντρόφισσες, με το σημερινό επίπεδο του εργατικού και συνδικαλιστικού κινήματος και γενικότερα του μαζικού κινήματος να υπάρξει αυτή η υποδομή πάνω στην οποία θα στηριχτεί. Όταν μιλάμε σήμερα για συνδικαλιστικό κίνημα το μυαλό μας πάει αμέσως στη ΓΣΕΕ και στην ΑΔΕΔΥ. Αυτό είναι το συνδικαλιστικό κίνημα στην Ελλάδα. Εγώ θυμάμαι τη δεκαετία του ΄80, όταν ήμουν στέλεχος της ΕΣΑΚ και υπογράφαμε 3.000 διμερείς συμφωνίες σε επίπεδο εργοστασίου το χρόνο ακόμα και χωρίς σωματείο. Ότι δεν υπήρχε σωματείο το οποίο ενόψει απεργίας να μην κάνει γενική συνέλευση, να μη λειτουργήσουν τα όργανά του, να μην κάνει συσκέψεις σε χώρους δουλειάς. Και φτάσαμε στο σημείο τώρα, σε πανελλαδική απεργία, να μην κάνει συνεδρίαση της διοίκησής του το Εργατικό Κέντρο της Αθήνας. Ή να μην υπάρχουν σωματεία.

Αυτό είναι ένα στοίχημα που πρέπει να κερδίσουν οι δυνάμεις της Αριστεράς. Και μιας και είμαστε σε αυτό το χώρο και στη φιλοξενία της ΚΟΕ, να το κερδίσει και η ΚΟΕ. Πρέπει να γίνει δουλειά μυρμηγκιού, ώστε να ξαναστήσουμε στα πόδια τους τα κύτταρα του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος που είναι τα πρωτοβάθμια σωματεία. Δεν υπάρχουν σύντροφοι σήμερα πρωτοβάθμια σωματεία, ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα, αλλά ούτε και στο δημόσιο. Και πρέπει ο ΣΥΡΙΖΑ, τις δυνάμεις που συσπειρώνει να τις υποχρεώσει κάποια φορά να προχωρήσουν και στη συσπείρωση των δυνάμεων τους στο μαζικό κίνημα. Και στο εργατικό - συνδικαλιστικό και στο αγροτικό κίνημα και στο κίνημα των μικρομεσαίων. Αν δεν το κάνουμε αυτό, η προοπτική ώστε να ηγεμονεύσουμε με τις πολιτικές μας πρωτοβουλίες στην πολιτική ζωή του τόπου θα είναι ένα βήμα μπροστά και δυο βήματα πίσω.

Δεν ξέρω εσείς, αλλά εγώ προσωπικά βρήκα πολύ ενδιαφέρουσες και τις τρεις εισηγήσεις και σκεφτόμουν αν είχε νόημα να κάνω κι εγώ μια δικιά μου εισήγηση. Καταλαβαίνω ότι έχει νόημα με την έννοια ότι αναδείχθηκαν κάποια στοιχεία, κάποια σημεία, τα οποία αξίζει τον κόπο να συζητηθούν.

Το πρώτο σημείο: Το αποτέλεσμα των εκλογών για την Αριστερά, για τον ΣΥΡΙΖΑ. Είδαμε ότι δεν ήταν εντελώς ίδιες οι τοποθετήσεις, άλλη θέση πήρε ο Χωραφάς, άλλη ο Μπιτσάκης, άλλη ο Γαλάνης. Εγώ θα σας έλεγα ότι και τα θεωρητικά εργαλεία και ο πλούτος της γλώσσας μας δίνουν τη δυνατότητα να έχουμε διαφορετικά αποτελέσματα. Αν δείτε τον ίδιο τον δικό μας χώρο, έχουμε χρησιμοποιήσει τις εκφράσεις κάτω των προσδοκιών, έχουμε χρησιμοποιήσει την έκφραση ήττα, μεγάλη ήττα, διαχειρίσιμη κατάσταση κ.λπ. Εγώ θα έλεγα ότι μερικές φορές η εικόνα είναι πιο ζωντανή, παρά την κριτική που κάνουμε στην εικονική πραγματικότητα, από τις τοποθετήσεις μας.

Και ρωτάω όλους σ' αυτό το τραπέζι: μήπως περιμέναμε αντί τον Νίκο Γαλάνη ή μαζί με τον Νίκο το Γαλάνη, να είναι η Ελένη Σωτηρίου; Σας ρωτάω, ποιος περίμενε ότι αυτή τη στιγμή που μιλάμε, δέκα, δεκαπέντε μέρες μετά τις εκλογές, δεν θα υπήρχε εδώ η ευρωβουλευτίνα, εργαζόμενη του ΣΥΡΙΖΑ, που προέρχεται από την ΚΟΕ, να μας πει τις σκέψεις της και τα όνειρά της γι' αυτό που θα γίνει. Αξίζαμε; Ρωτάω, αξίζαμε αυτό το πράγμα; Εγώ πιστεύω πως όχι. Πιστεύω καταρχήν ότι πολλοί από μας δεν το περίμεναν παρά μόνο λίγες ώρες πριν βγουν τα αποτελέσματα αυτό το πράγμα. Κι έχει μια σημασία, η οποία είναι και εθνική σημασία, αλλά είναι και διεθνής.

Αναφέρθηκαν εδώ πέρα τα προβλήματα και όντως είναι περίπου έτσι τα προβλήματα της Αριστεράς στον ευρωπαϊκό χώρο. Ξεχνάμε ότι ήμασταν επί δύο χρόνια στο φακό της εξέτασης κι όλα τα ερωτήματα τα οποία μπαίνανε για την εξέλιξη και τις επιδράσεις της κρίσης στην Ευρώπη, έρχονταν και διασταυρώνονταν με τις προδρομικές καταστάσεις, οι οποίες είχαν παρουσιαστεί στην Ελλάδα;

Πού υπήρξε αυτό το νεολαιίστικο κίνημα σαν το κίνημα του άρθρου 16, πού υπήρξε αυτή η έκρηξη των πιτσιρικάδων, των μαθητών, σαν την έκρηξη του Δεκέμβρη; Πού υπήρξαν θα σας έλεγα κινήσεις για το περιβάλλον -και το λέω γιατί βλέπω τον Κορτζίδη εδώ πέρα, τον δήμαρχο του Ελληνικού- οι οποίες σπάσανε την κατάσταση. Ποια ηγεμονία της σοσιαλδημοκρατίας; Το στοιχείο του ΣΥΡΙΖΑ είναι -όχι, δεν θα χρησιμοποιήσω εγώ παρατατικό-, είναι ότι μπόρεσε και μπορεί να αμφισβητήσει την ηγεμονία της σοσιαλδημοκρατίας. Αυτής που λέμε σοσιαλδημοκρατία με τα ελληνικά χαρακτηριστικά, η οποία εγκαθιδρύθηκε μετά την πτώση της χούντας, χάρη στις διενέξεις και τις τριβές και τις ασυμφωνίες και τους εμφύλιους πολέμους μέσα στην Αριστερά.

Και δεν είναι τυχαίο ότι το κάνει αυτό ο ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος ξαναφέρνει στην επιφάνεια την ενότητα της Αριστεράς, την κοινή δράση, το ότι εξωκοινοβουλευτικοί μαζευτήκαμε μαζί με κοινοβουλευτικούς, το ότι ρεφορμιστές μαζευτήκαμε μαζί με επαναστάτες, αναζητώντας ένα κοινό πρόγραμμα. Κι είναι εδώ πρόσωπα που αναφέρθηκαν πριν τιμητικά. Εγώ θέλω να πω ότι είναι εδώ πρωταγωνιστές αυτού του εγχειρήματος, το οποίο ξεκίνησε με τέσσερις στόχους. Τέσσερις στόχους είχαμε βρει: τον πόλεμο στο Ιράκ, την κρίση, τη στήριξη των εργαζομένων, δεν θυμάμαι κι εγώ ποιοι ήταν οι στόχοι αυτοί.

Επομένως, είναι ένα μεγάλο εγχείρημα, και πρέπει να δούμε τις διαστάσεις του. Γιατί μπορούμε να μην τις χάσουμε. Γιατί στις ευρωεκλογές είχαμε μια πολύ μεγάλη ήττα. Αλλά μπορούμε να πούμε ότι ήτανε δοκιμή. Μας πάει πίσω. Και η κρίση που βιώνουμε σήμερα μας πάει πίσω. Μας πάει, όμως, τόσο πίσω, ώστε μπορούμε εμείς σε μεγάλο βαθμό και με ταχύτητα, σε συγκεκριμένες προθεσμίες, να αναστρέψουμε το έδαφος. Ποιο ήταν το χαρακτηριστικό, γιατί λέμε για μεγάλη ήττα; Να το συγκρίνουμε με τις εθνικές εκλογές; Να πούμε ότι πρώτη φορά ο ΣΥΡΙΖΑ κατέβηκε στις ευρωεκλογές; Να το συγκρίνουμε με παλαιότερες ευρωεκλογές; Όχι, άλλο είναι το κεντρικό χαρακτηριστικό. Το κεντρικό χαρακτηριστικό είναι ότι, ως Αριστερά, για πρώτη φορά, ή -να μην έχουμε αλαζονεία- για μια απ' τις λίγες φορές, μπόρεσε να πάρει την ηγεμονία από τη σοσιαλδημοκρατία και μπόρεσε να παίξει ένα ρόλο κεντρικής πρωτοβουλίας και επηρεασμού της ατζέντας της πολιτικής. Όταν εμείς -δεν μονοπωλούμε και δυνάμεις από την εξωκοινοβουλευτική Αριστερά κι απ' το ΝΑΡ κ.λπ.- όταν, λοιπόν, κι εμείς, με το βάρος που είχαμε ως κοινοβουλευτική δύναμη, είπαμε ότι σ' αυτή τη διαδικασία, που ηττώνται, που δεν αντέχουν τα εργατικά κινήματα, μπορεί να έρθει ως οξυγόνο το κίνημα της νεολαίας. Όταν είπαμε ότι στόχος μας είναι το κέντρο της μεταρρυθμιστικής πολιτικής της Νέας Δημοκρατίας, που ήταν η συνταγματική αναθεώρηση, μας θεωρούσαν Ούφο. Γιατί τότε συζητούσαν για τους κουμπάρους και για τα άλλα σκάνδαλα, κι εμείς λέγαμε: «Πάμε να κάνουμε μια άλλη ημερήσια διάταξη. Να δοκιμάσουμε, να δούμε τις δυνατότητες που υπάρχουν».

Και τι είδαμε; Είδαμε ένα κίνημα, που όντως στηρίχτηκε σε μια συνεργασία της Αριστεράς, ευρύτερης από το ΣΥΡΙΖΑ. Κι αυτό είχε σημασία, και γι' αυτό οι θέσεις του Μπιτσάκη για τη σημασία της συνεργασίας της Αριστεράς είναι μεγάλες. Να κάνουμε αυτό το κίνημα ένα μοχλό των εξελίξεων. Κι είχαμε ένα κίνημα που άντεξε. Άντεξε επιθέσεις, άντεξε ζαρντινιέρες, άντεξε πράσινα παπούτσια, άντεξε Πολύδωρες, άντεξε προβοκάτσιες, άντεξε καψίματα έξω από τον Άγνωστο Στρατιώτη, που ήταν έξω από τη δικιά μας κουλτούρα και αντίληψη και απ' τις δικές μας αξίες. Κι αυτό το κίνημα, αυτή η παρέμβαση έκανε κάτι το οποίο είναι εξαιρετικά σημαντικό. Δηλαδή, τι; Έσπασε τη συναίνεση, η οποία είχε διαμορφωθεί ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ, για την αλλαγή του Συντάγματος και την επιβολή θεσμών που επιτρέπουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στη χώρα μας.

Γι' αυτό θέλω να πω ότι, για την Ελλάδα, η δυνατότητα να επανηγεμονεύσει η σοσιαλδημοκρατία, η ελληνική σοσιαλδημοκρατία, στηρίζεται μόνο στη δικιά μας αδυναμία, σε τίποτε άλλο. Είναι ένα σύστημα σαθρό, είναι ένα σύστημα όπου οι πολιτικές του δυνάμεις έχουν χάσει τη φερεγγυότητά τους, που δεν μπορούν να δώσουν τίποτα, που οι αλλαγές ανάμεσά τους -ποιος είναι πρώτος, ποιος είναι δεύτερος- δεν σημαίνουν ούτε ενθουσιασμό, ούτε προσδοκία, ούτε αίσθηση αλλαγής, ούτε προοπτική.

Μ' αυτή την έννοια, πρέπει να δούμε ότι ένα κεντρικό θέμα για μας ήταν η πολιτική πρωτοβουλία. Και είναι για μας η πολιτική πρωτοβουλία, η οποία συνδυάζεται με την κινηματική δράση, που τροφοδοτείται από τη γοητεία που άσκησε -και πρέπει να την επανακτήσουμε αυτή- η συνεργασία της Αριστεράς, η οποία στηρίζεται στα κινήματα, όπου εξέχουσα θέση έχει το κίνημα της νεολαίας, το κίνημα το οικολογικό, τα εργατικά κινήματα κ.λπ. Και να δούμε γιατί ήταν αυτή η απώλεια για μας. Γιατί βλέπουμε ότι αυτή η πολιτική πρωτοβουλία κινδυνεύει να φύγει από τα χέρια μας. Και βλέπουμε ότι εκτιμήσεις, ίσως και κινήσεις που κάναμε, έφεραν αυτά τα αποτελέσματα.

Για παράδειγμα, η νεολαία. Στη νεολαία είχαμε όλα αυτά τα ζητήματα, είχαμε όλες αυτές τις κατακτήσεις. Είχαμε το Δεκέμβρη. Και το ξαναλέω κι, εδώ, και το λέω με κάθε ευκαιρία: Είμαστε περήφανοι για τη στάση που κρατήσαμε το Δεκέμβρη και δεν θα κάνουμε ούτε βήμα πίσω απ' αυτήν. Όμως, πρέπει να παραδεχτούμε ότι δεν ήμασταν αποτελεσματικοί. Ήταν μεγάλη και η πίεση, γιατί εδώ τώρα μιλάμε για τη συνεργασία της Αριστεράς, και εμείς είδαμε το Δεκέμβρη ένα μέτωπο ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία, στο ΛΑΟΣ και το ΚΚΕ, το οποίο στρέφονταν ενάντια στη νεολαία έχοντας ως αιχμή το ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος -κοινοβουλευτικά τουλάχιστον- ήταν η μόνη δύναμη η οποία στήριζε αυτό το μέτωπο.

Έχουμε τη νεολαία, το Δεκέμβρη, υπάρχει όμως ένα ερώτημα: Πώς συνεχίστηκε ο Δεκέμβρης; Πώς μπορέσαμε εμείς να δώσουμε συνέχεια σε ένα κίνημα, το οποίο δεν μπορούσε να έχει αυτή τη μορφή, αυτή την έκφραση, αυτές τις εκφράσεις. Ένα κίνημα πάρα πολύ πλούσιο, πάρα πολύ πλατύ, ένα κίνημα που συνοδεύτηκε από καινούρια κουλτούρα, από δρώμενα, από γραπτά, μια «άνοιξη» στην Ελλάδα. Μπορέσαμε να τη συνεχίσουμε εμείς; Ή κάπου ως ΣΥΡΙΖΑ και ως συνιστώσες δεν καταφέραμε να το κάνουμε αυτό; Πήραμε μια προειδοποίηση από τις φοιτητικές εκλογές και είδαμε άλλες δυνάμεις να προσπαθούν να δώσουν τη δικιά τους συνέχεια, η οποία είναι έξω από τις δικές μας αντιλήψεις, κι είναι απ' τον αντιεξουσιαστικό χώρο, η οποία επηρεάζει την όλη πολιτική μέσα σε μια στρατηγική της έντασης, που είναι σε βάρος του λαϊκού κινήματος, σε βάρος του εργατικού κινήματος, σε βάρος των μεγάλων δημοκρατικών αλλαγών.

Ή, δέστε ένα άλλο ζήτημα μεγάλο: Η κρίση. Την εντοπίσαμε την κρίση. Ανοίξτε τα πρακτικά της Βουλής. Διαβάστε τις τοποθετήσεις του Λαφαζάνη, διαβάστε τις τοποθετήσεις του Δραγασάκη, εδώ και δύο χρόνια. Ο Λαφαζάνης, μάλιστα, με τη γλώσσα που χρησιμοποιεί, φαινόταν ακραίος. Του λέγαμε «μην το παρατραβάς, μη μιλάς για μεσαίωνα, μη μιλάς για ζούγκλα». Όταν μας έλεγε ο Πρετεντέρης απ' την τηλεόραση ότι τίποτα δεν αλλάζει, δεν υπάρχει τίποτα δημόσιο. Κι όμως, μου έκανε τεράστια εντύπωση στη Βουλή να ακούω πριν από λίγους μήνες τον Καραμανλή να χρησιμοποιεί αυτούς τους όρους, να μιλάει για μεσαίωνα και για ζούγκλα.

Εντοπίσαμε την κρίση. Υπήρξαν πρωτοβουλίες, προσπαθήσαμε να τη βάλουμε ως μέτωπο. Οι κεντρικές μας θέσεις καταγράφηκαν. Μετά από ενάμισι μήνα, κάθε δική μας θέση με ίσως, ερωτηματικά, αβεβαιότητες και μπορεί, την έβγαζε το ΠΑΣΟΚ. Από την εθνικοποίηση των τραπεζών, το ρόλο της Εθνικής Τράπεζας, την ειδική τράπεζα για τους μικρομεσαίους κ.λπ. Όμως δεν εντοπίσαμε το σημείο εκείνο της μεγάλης τριβής σε σχέση με την κρίση, που θα πολιτικοποιηθεί και πρώτο.

Κι αυτό το σημείο ήταν η μετανάστευση. Και δεν το εντοπίσαμε, ενώ έπρεπε να το εντοπίσουμε, ενώ αυτό το είχαμε δει από προηγούμενες κρίσεις σε άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα είναι η Γαλλία. Πολύ σωστά μέναμε και μένουμε στη θέση μας ενάντια στο ρατσισμό και την ξενοφοβία. Σταθεροί και ακλόνητοι. Και θεωρούμε ότι οι μετανάστες δεν είναι παιδιά ενός κατώτερου θεού. Ότι έχουνε δικαιώματα κι είναι ξεριζωμένοι από τα χωράφια τους, τις πόλεις τους κ.λπ. Όμως, την ίδια στιγμή, έπρεπε να πάρουμε τις διεργασίες που γίνονται μέσα στην κοινωνία και να διαπιστώσουμε τις αντιφάσεις και τις αντιθέσεις αλλά και τις λύσεις που μπορούν να υπάρχουν. Κι έπρεπε η Αριστερά να ήταν -και θα είναι- η δύναμη εκείνη η οποία έχει απάντηση, και απάντηση αξιών και απάντηση αρχών, και απάντηση δημοκρατίας αλλά και απάντηση πολιτική και απάντηση που λύνει τα ζητήματα.

Διότι με τους μετανάστες γίνεται το εξής παράδοξο: ότι πολλοί βρίσκονται σε υποβαθμισμένες συνοικίες - και ξέρετε τον Άγιο Παντελεήμονα, την πλατεία Βάθη, και ξέρετε και πολλές άλλες συνοικίες που εξελίσσονται έτσι. Πολλοί, λοιπόν, από τους ντόπιους που μένουν εκεί δυσκολεύονται να ζήσουν σε τέτοιες συνθήκες, τη στιγμή κιόλας που δεν υπάρχουν δημοτικές ή άλλες αρχές. Και βάζουν το ερώτημα: Γιατί τόσο πολλοί μετανάστες; Και την ίδια στιγμή, οι μετανάστες οι ίδιοι που έρχονται εδώ πέρα λένε: «Γιατί μένουμε τόσο πολύ στην Ελλάδα;» Η μεγάλη πλειοψηφία των μεταναστών, ειδικά από τις ασιατικές χώρες, δεν θέλει να μείνει στην Ελλάδα. Η Ελλάδα είναι μία γέφυρα για να πάνε σε συγγενείς, σε γνωστούς, σε κοινότητες που υπάρχουν σε άλλες χώρες.

Κι εδώ μπαίνει το ερώτημα: Γιατί εμείς να μην έχουμε θέση, έγκαιρα και καθοριστικά - και επιμένω σ' αυτό το θέμα, γιατί είναι βασικό ζήτημα, κατά τη γνώμη μου, το θέμα της ελευθερίας διακίνησης των μεταναστών μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Για ποιο λόγο να διακινούνται τα κεφάλαια, οι εταιρίες, οι εργαζόμενοι, οι συναλλαγματικές, ο τζόγος, τα φρουτάκια, οι τουρίστες, και οι μόνοι που δεν μπορούν να διακινούνται να είναι οι μετανάστες; Για ποιο λόγο; Άρα κι εμείς πρέπει να δούμε την κρίση με τον ιδιότυπο τρόπο που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και να πάρουμε τα κατάλληλα μέτρα.

Για να μην μιλήσω πάρα πολύ... Να πω ότι υπάρχουν κάποια προβλήματα που είναι πέρα από τις δυνάμεις μας. Και μου τα 'φερε στο μυαλό και η συζήτηση που έγινε. Υπάρχει ένα μεγάλο πρόβλημα, σύντροφοι και συντρόφισσες. Ότι είμαστε μία Αριστερά η οποία βρίσκεται μέσα στην κρίση, χωρίς να υπάρχουν ισχυρά διεθνή κέντρα της Αριστεράς. Κι αυτό έχει εξαιρετική σημασία. Αν δείτε μεγάλες στιγμές της Αριστεράς, μεγάλες πρόοδοι, και στην Ελλάδα και διεθνώς, είχαν σχέση με διεργασίες που γίνανε σε διεθνή κέντρα, όπως και μεγάλες υποχωρήσεις. Δεν υπάρχει αμφιβολία. Η πολιτική του λαϊκού μετώπου, η οποία ακόμη έχει ζωή και χυμούς, κατά τη γνώμη μου, η πολιτική του λαϊκού μετώπου πώς προωθήθηκε σ' όλες αυτές τις ευρωπαϊκές χώρες; Μέσα από διεργασίες, με τον τρόπο που γίνονταν, το μη δημοκρατικό, της μη συμμετοχής κ.λπ. Ή ακόμη και η αντιναζιστική πάλη πόσο έπαιξε ρόλο σε όλα αυτά. Ή ακόμη και η πορεία, τις επόμενες δεκαετίες, τις μεταπολεμικές, ακόμη και στις εποχές που υπήρχαν πολλαπλά κέντρα. Υπήρχε η Μόσχα, υπήρχε η Ρώμη, υπήρχε το Πεκίνο κ.λπ.

Είχες σημείο αναφοράς, όμως. Ένα σημείο αναφοράς που έλεγε ότι, ακόμη κι αν στη συγκέντρωση αυτή είμαστε 30 άνθρωποι, είναι 1 δισεκατομμύριο στη Κίνα. Ένα σημείο αναφοράς που έλεγε ότι, ακόμα κι αν στη συγκέντρωση του ΚΚΕ ήτανε 300 άνθρωποι, υπάρχουνε 400 εκατομμύρια που ζούνε μέσα στον υπαρκτό σοσιαλισμό. Αυτό λείπει πάρα πολύ. Και είναι εντυπωσιακό γιατί λείπει τόσο πολύ.

Ακόμα και μορφές δράσης διεθνείς, όπως ήταν το Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ, τις βλέπουμε σήμερα να έχουν ατονήσει. Θυμάστε το Κοινωνικό Φόρουμ. Έγινε ιδιαίτερα γνωστό με τη διαδήλωση στο Σιάτλ. Ήταν μια από τις μεγάλες πρώτες εκδηλώσεις του ενάντια στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, δηλαδή ενάντια στο νεοφιλελευθερισμό. Και τη στιγμή της κατάρρευσης του νεοφιλελευθερισμού λείπει αυτό το στοιχείο. Λείπει αυτός ο διεθνής συντονισμός, η αλληλεγγύη, η αλληλοστήριξη, όλα αυτά τα οποία μπορούν να ενισχύσουν την εγχώρια δυναμική του κινήματος. Και στην Ευρώπη, όπου η Refondazione η ιταλική έπαιξε κεντρικό ρόλο για την ανάπτυξη του Κοινωνικού Φόρουμ, το ίδιο. Ναι, υπάρχει το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς. Πηγαίνετε δέστε έξω, ποιος το ξέρει το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς; Υπάρχει το Aντικαπιταλιστικό Kέντρο της Αριστεράς στην Ευρώπη. Ποιος τα ξέρει όλα αυτά;

Μέσα σ' αυτά τα πλαίσια, ξαναλέω, έχει μεγάλη σημασία ο ΣΥΡΙΖΑ. Γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν και είναι ένα εγχείρημα το οποίο ανέτρεψε τα δεδομένα. Ακόμα και σε θέματα τα οποία ήταν εντελώς έξω από τη δικιά μας λογική. Δεν θέλαμε να τα βάλουμε εμείς στην ημερήσια διάταξη, με τον τρόπο που, τουλάχιστον, μπαίνανε. Όπως το θέμα της διαφθοράς. Ο ΣΥΡΙΖΑ βγήκε με την πρόταση εκείνη η οποία συζητιέται, με τις θέσεις εκείνες που συζητιούνται. Πολύ περισσότερο, τα ζητήματα της νεολαίας ή τα οικολογικά ζητήματα ή οτιδήποτε άλλο.

Είμαστε, επομένως, σ' αυτό το πλαίσιο. Έχουμε υποστεί μια ήττα, και αυτή τη στιγμή είμαστε σε μια οπισθοχώρηση. Έχουμε μεγάλες δυνατότητες. Δεν είναι όριό μας η ηγεμονία της σοσιαλδημοκρατίας, όριό μας είναι οι δικές μας αδυναμίες. Πρέπει να δούμε πώς θα επηρεάσουμε τον ευρύτερο χώρο. Και επειδή μπήκε το θέμα των σχέσεων με το ΠΑΣΟΚ κ.λπ., νομίζω ότι έχουμε μια σαφή βάση, που λέμε ότι η συνεργασία μας, και μάλιστα η γενικότερη συνεργασία, διαμορφώνεται με βάση τις προγραμματικές συγκλίσεις και συναντήσεις σ' αυτά τα σημεία που είναι κεντρικά. Και με αυτή την έννοια, η τοποθέτησή μας, έχοντας υπόψη τις θέσεις του ΠΑΣΟΚ, είναι ότι είναι αδύνατη μια ευρύτερη, γενικότερη συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εμείς θα αδιαφορήσουμε, γιατί ένα κομμάτι της Αριστεράς είναι μέσα σ' αυτόν το χώρο. Κριτική θα κάνουμε, αλλά έχει μεγάλη σημασία να κάνουμε αυτό που κάναμε με το άρθρο 16. Δηλαδή, να κάνουμε εκείνες τις προτάσεις, που αποτελούν προτάσεις αλλαγής και προόδου, και το ΠΑΣΟΚ να έρθει μπροστά στις αντιφάσεις του και στην αδυναμία του να περάσει από την άλλη όχθη, έστω και σε μεμονωμένα ζητήματα. Μ' αυτή την έννοια, έχουμε πολλές δυνατότητες, σύντροφοι.

Τι πρέπει να γίνει, για να καταλήξω: Σε σύντομο διάστημα, να κλείσει αυτή η παρένθεση, αυτή η διαδικασία των μετασεισμών. Και, δεύτερον, να κλείσει με τη συμμετοχή όσων είναι με το ΣΥΡΙΖΑ. Δεν μπορεί τα σημερινά προβλήματα, που έχουν και σχέση με το πώς επικοινωνεί ο κοινωνικός ΣΥΡΙΖΑ με τους ανθρώπους και τους μηχανισμούς των συνιστωσών ή συνολικά, δεν μπορεί να λυθούν μόνο με κινήσεις κορυφής. Αυτό είναι σαφές. Ο μόνος τρόπος να λυθούν είναι να απαλλαγούμε από τον κοινωνικό ΣΥΡΙΖΑ, να μείνουμε μόνο οι συνιστώσες που υπάρχουν, οπότε όντως, μέσα από τις θέσεις των ηγεσιών και μια καλή, φιλική και συντροφική συζήτηση, λίγοι αλλά καλοί, σε καλό πνεύμα, να λύσουμε τα προβλήματα. Αν θέλουμε όμως τον κοινωνικό ΣΥΡΙΖΑ, αν θέλουμε αυτή την οπισθοχώρηση να την αναστρέψουμε, αν θέλουμε να συμμετάσχει όλος αυτός ο κόσμος, ο οποίος ακόμα και χωρίς να είναι απόλυτα μαζί μας, συμμετείχε σ' αυτό το εγχείρημα, πρέπει να δοθεί ο λόγος στη βάση του ΣΥΡΙΖΑ. Και χωρίς να απαρνιέται κανείς την κομματική του ταυτότητα, να ζητάει να έχει ταυτότητα κι απ' το ΣΥΡΙΖΑ. Και χάρηκα που είδα ένα σύντροφο από μια συνοικία της Αθήνας που μου λέει ότι ήδη άρχισαν να δίνουν ταυτότητες Θεωνά, μάζεψέ τους, άμα μπορείς, γιατί δεν το έχουμε αποφασίσει ακόμη...

Και θέλω να πω ότι οι προτάσεις της ΚΟΕ είναι πολύ σημαντικές, και να κλείσω, επειδή είμαι στην ΚΟΕ, λέγοντας ότι όλες οι συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ είναι καλές, όλες έχουν το μερίδιο της ευθύνης, στα καλά και στα κακά. Όλοι όσοι είμαστε στο ΣΥΡΙΖΑ, ανάλογα με τη λειτουργία του καθενός, έχουμε το μερίδιο της ευθύνης μας. Θέλω να πω όμως ότι η οργάνωση αυτή που μας φιλοξενεί είναι μια οργάνωση πολιτική, μια οργάνωση που έκανε βήματα μπροστά, κατά τη γνώμη μου, και ώθησε και το ΣΥΡΙΖΑ σε βήματα μπροστά. Μια οργάνωση που ενίσχυσε τον κινηματικό χαρακτήρα του ΣΥΡΙΖΑ, μια οργάνωση που παρεμβαίνει πολιτικά και μια οργάνωση που, παρά το αποτέλεσμα των εκλογών, έχει σήμερα την αισιοδοξία και τη διάθεση να πρωτοστατήσει σ' αυτό το εγχείρημα που και οι ηγεμονίες της σοσιαλδημοκρατίας και συνολικά του δικομματισμού θα αμφισβητήσουν.

Το κείμενο της δευτερομιλίας

Να πω ότι η αριστερά προσπαθεί υποτίθεται να κάνει τους πεινασμένους χορτάτους. Εμείς ήρθαμε σ' αυτή τη συζήτηση χορτάτοι και φεύγουμε πεινασμένοι. Αλλά νομίζω ότι άξιζε η συζήτηση, παρά την ώρα που τράβηξε, άξιζε και άξιζαν πάρα πολύ και οι παρεμβάσεις που έγιναν. Ένα δύο σημεία που τέθηκαν, γιατί απάντησε σε πολλά ο Θεωνάς, αλλά πρώτα θα πιάσω το Θεωνά. Χωρίς να διαφωνώ μαζί του, απλώς να συνεχίσω έναν προβληματισμό. Ψηφίζουμε και συμμετέχουμε στις αποφάσεις όπου είμαστε. Υπάρχει ιδεολογική ενότητα μόνο σε κομματικούς χώρους; Έναν προβληματισμό θέλω να αναπτύξω, που δεν έβαλε ο Γιάννης Θεωνάς, ο οποίος ίσα-ίσα έχει συμβάλει σ' αυτό. Αν δείτε ο Συνασπισμός δεν είναι απόλυτα κόμμα ιδεολογικής ενότητας και γι' αυτό έχει τις τάσεις, έτσι δεν είναι; Ψηφίζουμε όμως. Με πλειοψηφία βγάζουμε τον πρόεδρο, βγάζουμε τις αποφάσεις μας κ.λπ. Αν δείτε επίσης τον ΣΥΡΙΖΑ, θα δείτε οι τάσεις του Συνασπισμού μπορεί να έχουν πιο συγγενική σχέση με μία συνιστώσα που είναι άλλη κομματική οργάνωση, από ό,τι με μια άλλη τάση του Συνασπισμού. Είναι έτσι ή όχι; Είναι έτσι. Επομένως, το ερώτημα παραμένει. Εάν υφίσταται ο κοινωνικός ΣΥΡΙΖΑ, και κατά τη γνώμη μου υφίσταται, δηλαδή, ότι έχουμε μία στήριξη του εγχειρήματος από δυνάμεις πολλές οι οποίες δεν ανήκουν σε συνιστώσες.

Και κατά τη δικιά μου γνώμη αυτή είναι και η πλειοψηφία των πιο ενεργών, ας πούμε, στοιχείων που δεν περιορίζονται μόνο στην ψηφοφορία. Άρα, μπαίνει ένα ερώτημα: Το ΕΑΜ ήταν ένα κόμμα; Δεν ήταν κόμμα, όπως και ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι κόμμα. Κι όμως, είχε διαδικασίες τέτοιες -έτσι δεν είναι Ευτύχη;- είχε διαδικασίες δημοκρατίας, ψήφου. Με αυτή την έννοια, είναι ένα θέμα προς προβληματισμό. Δεν μπορούμε, ας πούμε, να λύνονται τα προβλήματα μόνο στην κορφή του ΣΥΡΙΖΑ. Πώς, πού; Άρα είναι ένα ανοιχτό ζήτημα, ένα ουσιαστικό ζήτημα και νομίζω ότι αφορά πολλά επίμαχα προβλήματα που έχουμε και στην πολιτική μας και στην ανάδειξη των υποψηφίων και στον τρόπο που θα λειτουργεί και πώς θα είναι η ηγεσία μας. Νομίζω ότι σε τέτοια ζητήματα μπορούμε να κάνουμε αυτό το βήμα μπροστά. Αν θέλετε, περιοριστικά στην αρχή, λέγοντας ποια ακριβώς θέματα, πώς δεν θα δημιουργηθούν προβλήματα σχετικά με την αυτονομία των συνιστωσών αλλά πρέπει να γίνει αυτό.

Ένα δεύτερο ερώτημα από τον σύντροφο τον Στρατινάκη, εάν όλοι στον Συνασπισμό συνέβαλλαν και ενεργοποιήθηκαν σ' αυτές τις ευρωεκλογές. Θέλω να πω κατ' αρχήν ότι υπήρξαν πάρα πολλοί σύντροφοι και από την ανανεωτική πλευρά που συμμετείχαν ενεργά. Από τον Παπαδημούλη που ήταν και υποψήφιος μέχρι τον Κουβέλη που είχαμε βρεθεί μαζί στη Θεσσαλονίκη. Υπήρξαν και σύντροφοι που δεν συμμετείχαν. Το ερώτημα όμως για μένα δεν αφορά τόσο στους συντρόφους που δεν συμμετείχαν από τα ηγετικά στρώματα, αφορά περισσότερο σ' έναν κόσμο που δεν συμμετείχε, ο οποίος αυτοχαρακτηρίζεται ή βάζει τον εαυτό του στη θέση του ανανεωτικού, του αριστερού ευρωπαϊστή και τα λοιπά, και νομίζω ότι δεν αρκεί ένα σφύριγμα, ας το πούμε, και τη στιγμή που υπήρχαν και αντίθετα σφυρίγματα, αν θέλετε, για να ενεργοποιηθεί. Επίσης, πιστεύω ότι υπήρχε ένας κόσμος που δεν ανήκει καν στον Συνασπισμό ο οποίος δεν ενεργοποιήθηκε. Δεν έδωσε με πάθος αυτή τη μάχη. Με πάθος πήγαμε εμείς να λύσουμε τους λογαριασμούς του Δεκέμβρη. Πήγαμε να λύσουμε λογαριασμούς, οι οποίοι είχαν σχέση με μια σειρά από συγκρούσεις μας με το κατεστημένο, το σύστημα κ.λπ.

Γιατί δεν ενεργοποιήθηκε αυτός ο κόσμος; Αυτό πρέπει να ψάξουμε. Για ποιο λόγο δεν μπορέσαμε να εμπεριέξουμε όλα αυτά τα ρεύματα που συνθέτουν τον ΣΥΡΙΖΑ κι έναν κόσμο που είναι έξω από τις συνιστώσες; Κι αυτή είναι η μεγάλη τέχνη. Γιατί αν πιστεύουμε ότι θα φτάσουμε σε μια αριστερά η οποία θα 'χει μια πλήρη ομοιογένεια νομίζω θα 'μαστε απ' έξω. Αυτό που ανέφερε ο Γιάννης για την τοποθέτηση του Ευτύχη, νομίζω είναι πολύ χαρακτηριστικό που το θυμάμαι κι εγώ τώρα. Τη δήλωση που έκανε ότι για τη φτώχεια αξίζει να κατεβούμε μαζί. Δεν χρειάζεται να πούμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί ας πούμε να έχει μαζί την ΚΟΕ και τους ανανεωτικούς. Αυτή είναι η μεγάλη τέχνη. Κι εκεί είναι η μεγάλη πρόκληση για μας. Κι εκεί είναι η μεγάλη δοκιμή μας να βρούμε τα προγραμματικά εκείνα στοιχεία και την κουλτούρα και το λόγο που θα μπορέσουν να ενσωματώσουν και τον Κώστα και τον Βασίλη και τον Γιάννη και τη Μαρία και την Παναγιώτα και όλους μας. Και που θα μπορέσουν να εμπεριέξουν συνιστώσες με διαφορετικές σε μεγάλο βαθμό αντιλήψεις ή προελεύσεις.

Γιατί αυτό να το κάνουμε μόνο στις στιγμές της επιτυχίας; Τις στιγμές τις επιτυχίας και της ανόδου λειτουργούσαμε χωρίς μεγάλες τριβές. Κλίναμε το ΣΥΡΙΖΑ σε όλες τις πτώσεις. Εκεί θα δοκιμαστούμε σήμερα. Σε μια στιγμή δύσκολη να μπορέσουμε όλοι να συμβάλουμε σ' αυτό το ζήτημα. Υπήρξε ο σύντροφος από τον Καναδά, ο οποίος ήταν πραγματικά πολύ ειλικρινής και έβαλε μία δυσκολία. Ναι, ούτε εγώ αν ήμουν αυτή τη στιγμή στη Νέα Μάκρη θα τα 'βγαζα πέρα, ίσως, με το ΠΑΣΟΚ. Με αυτούς του ΠΑΣΟΚ που λένε είστε ίδιοι. Ό,τι γίνεται στην ηγεσία τη δικιά μας γίνεται και στη δικιά σας. Δεν είστε κάτι διαφορετικό. Και πιστεύω ότι αυτό μας στοίχισε. Ότι από ένα σημείο και πέρα χάναμε τη διαφορετικότητά μας και την εναλλακτικότητα την οποία είχαμε, ή είχαμε προσπαθήσει να κατακτήσουμε. Γιατί είχαν αυτή την άνοδο οι Οικολόγοι; Γιατί, δεν παλέψαμε εμείς οικολογικά; Παλέψαμε. Δεν νομίζω ότι υπάρχουν μέτωπα οικολογικά μεγάλα τα οποία να μην συνδέονται με τη δράση του ΣΥΡΙΖΑ. Γιατί την είχανε; Γιατί ήταν άγνωστοι. Και είχαν μια εναλλακτικότητα και μια διαφορετικότητα, που μπόρεσαν να τη συντρίψουν, βέβαια, φτάνοντας προς τις εκλογές όσοι το θέλανε, την οποία εμείς την είχαμε χάσει. Αυτό πρέπει να μας απασχολήσει σύντροφοι. Εάν εμείς θα λειτουργούμε με τις νόρμες των άλλων κομμάτων ή αν εμείς θα μπορέσουμε να δείξουμε ότι είμαστε διαφορετικοί. Γιατί δεν μπορεί σύντροφοι και συντρόφισσες να λέμε ότι θα πάμε να φτιάξουμε τα παλάτια του λαού και τα παλάτια της εργατικής τάξης και να φαίνεται ότι εμείς ζούμε μέσα σ' ένα κοτέτσι.

Με αυτή την έννοια έχει σημασία το χρονοδιάγραμμα. Δεν έχουμε περιθώριο να αφήνουμε άλυτα ζητήματα ες αεί. Έχει σημασία να κάνουμε τα πρώτα βήματα στη σύσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ που θα γίνει σε δύο βδομάδες, και να κλείσουμε όλα τα ζητήματα μέχρι τον Οκτώβρη που θα κάνουμε τη συνδιάσκεψη. Και τέλος, ξαναέρχομαι στο θέμα της ηγεμονίας. Ο Βαγγέλης έχει δίκιο. Εντάξει, μην ευλογούμε κι εμείς τόσο πολύ τα γένια μας. Μην λέμε ότι τα κατακτήσαμε όλα, ότι τα πετύχαμε. Όμως, την αμφισβητήσαμε αυτή την ηγεμονία. Και την αμφισβητήσαμε με επιτυχία, και την αμφισβητήσαμε μέσα και στο χώρο της σοσιαλδημοκρατίας. Και την αμφισβητήσαμε και σε ευρύτερο χώρο κι όχι μόνο αυτό. Ένα στοιχείο που το παρουσιάζει ως στοιχείο που το 'χει δικό της η σοσιαλδημοκρατία και δεν μπορεί να το πάρει η Αριστερά, το αμφισβητήσαμε και αυτό. Δηλαδή, να φέρνουμε αποτελέσματα. Όταν εμείς φέρναμε αποτελέσματα, όταν εμείς κάναμε συνταγματικούς νομοθέτες την εκπαιδευτική κοινότητα και τη νεολαία, και τελικά το άρθρο 16 του Συντάγματος έμεινε, παρότι 180 βουλευτές ήταν υπέρ της κατάργησής του, ήμασταν μια αριστερά που έφερνε αποτελέσματα. Ξαναλέω -γιατί βλέπω εδώ τους συντρόφους και τις συντρόφισσες του Ελληνικού- όταν στο Ελληνικό σπάσαμε το βασίλειο της νύχτας, η δημοτική αρχή το έσπασε, αλλά είναι μία δημοτική αρχή προοδευτική, η οποία είχε στήριξη ένθερμη από τον ΣΥΡΙΖΑ και από άλλες δυνάμεις, είχε μια νίκη. Και ήταν μια νίκη του ευρύτερου χώρου της Αριστεράς. Ήμασταν μια Αριστερά που έχει αποτελέσματα.

Όταν από το 2003, αν δεν κάνω λάθος, ο Δραγασάκης έβαζε θέμα Βατοπέδιου, και βάζαμε συνεχώς το θέμα Βατοπέδιου και έσκασε το Βατοπέδιο, η Αριστερά ήταν μία δύναμη και είχε τη δυνατότητα να επηρεάζει. Να είναι μία δύναμη του παρόντος, όχι μόνο ενός μακρινού μέλλοντος, όχι όπως κάτι παπάδες που μας μιλάνε για τον παράδεισο. Μ' αυτή την έννοια σύντροφοι, εγώ θέλω να αναδειχτούνε όλα αυτά τα στοιχεία, κι όλες αυτές οι δυνατότητες που έχουμε. Και να πω ακόμη ότι, επειδή ειπώθηκε το θέμα της Ευρώπης, κι επειδή την έχω ζήσει την Ευρώπη και πιστεύω ότι μπορούμε να βρούμε μία σύγκλιση και πιστεύω ότι μπορούμε να παρεμβαίνουμε μέσα στον ευρωπαϊκό χώρο, όπου γίνεται μία μάχη, μια μάχη με πολύ κακό συσχετισμό δυνάμεων, μια μάχη η οποία όμως αμφισβητεί τις σημερινές ηγεσίες, τις σημερινές πολιτικές και τις σημερινές δομές, όπου μια χώρα μπορεί να επηρεάσει την πορεία. Αν η Ελλάδα για παράδειγμα δεν ψήφιζε τη συνθήκη της Λισαβόνας, δεν θα υπήρχε συνθήκη της Λισαβώνας. Διότι θέλει ομοφωνία.

Μ' αυτή την έννοια σύντροφοι, θέλω να πω ότι είμαστε μία χώρα με πολλές δυνατότητες, διότι η παγκόσμια κι η ευρωπαϊκή κρίση, οικονομική και γενικότερη δομική κρίση, συναντιέται με την κρίση του δικομματισμού που είναι αφερέγγυος. Το θέμα είναι να μην συναντηθεί και με την κρίση της Αριστεράς. Διότι τότε θα βυθιστούμε στο τέλμα. Αν ξαναβρούμε εμείς την ηγεμονία, την προσπάθεια για ηγεμονία, το δυναμισμό, τη δυνατότητα να μιλήσουμε σε πλατύτερο κόσμο, τη δυνατότητα να αξιοποιήσουμε τις αντιφάσεις σε άλλο χώρο, νομίζω ότι τα πράγματα θα 'ναι τόσο καλά που ακόμη κι ο Μπιτσάκης θα 'ρθει με τον ΣΥΡΙΖΑ.

Πιστεύω ότι το υλικό που έδωσαν οι εισηγήσεις είναι σημαντικό και μπορεί να βοηθήσει από όλες τις πλευρές την απαρχή της αντιστροφής που χρειάζεται, ούτως ώστε ο ΣΥΡΙΖΑ να μπορέσει να παίξει το ρόλο για τον οποίο έχει συγκροτηθεί.

Δύο μόνο παρατηρήσεις. Πρώτον: Μετά τον εκλογικό σεισμό, μετά το εκλογικό αποτέλεσμα, στο μόνο πολιτικό χώρο που πρόκυψε μια ορισμένη διεργασία και μια ορισμένη κρίση ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ και χωρίς να είναι ο ΣΥΡΙΖΑ ο μοναδικός ηττημένος μέσα από την εκλογική διαδικασία. Πιστεύω ότι πάρα πολύς κόσμος παρακολουθεί τι γίνεται στο ΣΥΡΙΖΑ και αγωνιά για την πορεία του και για αυτήν την εξέλιξη. Αυτό μας δείχνει ότι το εγχείρημα έχει μια πολύ μεγαλύτερη εμβέλεια από αυτό που αφήνουν να διαφανεί. Και δεν είναι μονάχα το ζήτημα της επίθεσης που κάνουν τα ΜΜΕ, τα συγκροτήματα και οι όμιλοι ενάντια στο ΣΥΡΙΖΑ, θέλοντας να τον τελειώσουν -κάποιοι, μάλιστα, έχουν αναγγείλει ήδη το τέλος του. Νομίζω ότι είναι για πρώτη φορά πραγματικό το ενδιαφέρον να αναγεννηθεί μια αριστερά διαφορετική, ριζοσπαστική, ζωντανή, δημοκρατική. Και αποδεικνύεται ότι αυτός ο οργανισμός έχει μια ζωντάνια και αυτό είναι κάτι πολύ θετικό που πρέπει να το διαφυλάξουμε και από κει να ξεκινήσει η αντίστροφη πορεία. Άρα, η σημασία που δίνουν όλη σε αυτήν την κρίση, όχι μόνο όσοι μετέχουν σε αυτό το εγχείρημα, αλλά και η κοινωνία, πρέπει από εμάς, που προσπαθούμε να λύσουμε την κρίση, να φανεί ότι ενδιαφερόμαστε πραγματικά για τα μεγάλα ακροατήρια και ότι έχει σημασία το εγχείρημα αυτό όχι μόνο για τους αριστερούς, αλλά για το πώς θα πάνε τα πράγματα στην κοινωνία και σε ολόκληρη τη χώρα. Αυτή ήταν η πρώτη παρατήρηση. Άρα, αυτή η κρίση μπορεί να δημιουργήσει εκείνο το σοκ που να κάνει την αριστερά να συμπεριφερθεί διαφορετικά.

Δεύτερη παρατήρηση: Είναι θυμωμένος ο κόσμος του ΣΥΡΙΖΑ. Όποιος είναι σε ηγετικό πόστο και παίζει κάποιο ρόλο σε αυτό το εγχείρημα πρέπει να το πάρει πολύ σοβαρά υπόψη του. Δεν μπορώ να ακούω αρλούμπες περί δημοκρατίας. Διότι αρλούμπες ήταν αυτά που είπε ο σύντροφος για δημοκρατία. Είναι δημοκρατικό για το εγχείρημα του ΣΥΡΙΖΑ το ότι δεν το υποστηρίζουν όλοι, ενώ όλοι συστεγάζονται κάτω από τη σκεπή του ΣΥΡΙΖΑ; Είναι δημοκρατία η εικόνα που δίνεται στα ΜΜΕ, πότε από την ανανεωτική πτέρυγα και πότε από το αριστερό ρεύμα και από κανέναν άλλο; Δεν έχει εμφανιστεί σε καμιά εκπομπή μεγάλης ακροαματικότητας κανένας εκπρόσωπος από καμιά άλλη συνιστώσα εδώ κι ενάμιση χρόνο, ενώ έχουμε αποφασίσει σε πανελλαδική σύσκεψη αυτό να επιλυθεί και να υπάρχει πλουραλισμός. Που είναι η δημοκρατία δηλαδή; Δημοκρατία στα λόγια; Δημοκρατία που επικαλούμαστε για τους από πάνω και κάθε φορά που έχουμε μια μικρή εξουσία τη χρησιμοποιούμε με το χειρότερο δυνατό τρόπο για να φανεί τελικά ότι κι εμείς ίδιοι με τους άλλους είμαστε. Κι αυτό κάνει ζημιά. Έπρεπε να δείξουμε ότι είμαστε διαφορετικοί. Σε όλα. Εδώ δώσαμε εξετάσεις τόσον καιρό και δεν τα καταφέρνουμε. Για αυτό πρέπει να αλλάξουμε τελείως. Συνεπώς, μήνυμα προς όλες τις ηγεσίες: Ο κόσμος του ΣΥΡΙΖΑ είναι θυμωμένος. Στις συνελεύσεις θα το δούμε αυτό και πρέπει να βάλουμε έναν κανόνα: Όποιος είναι στο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να είναι πραγματικά δημοκρατικός και πρέπει να σέβεται την άποψη της πλειοψηφίας και όχι όπου βρεθεί να λέει τα δικά του, υπονομεύοντας αυτό το εγχείρημα.

Λίγες μέρες μετά τις εκλογές, σε ξενοδοχείο της Αθήνας, έγινε η συγκέντρωση της Ανανεωτικής Πτέρυγας του ΣΥΝ (στη συνέχεια ΑΠ και με τη διευκρίνιση ότι αναφερόμαστε στο στενό κύκλο των ηγετικών στελεχών και όχι σε όλα τα στελέχη, τα μέλη και τους φίλους της). Εκεί η ΑΠ προχώρησε μια συνολική κριτική και πλήρη απόρριψη του εγχειρήματος του ΣΥΡΙΖΑ.

Ο εισηγητής Φώτης Κουβέλης, βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, υπήρξε ιδιαίτερα οξύς, υπεραμύνθηκε ενός προφίλ ανανεωτικής αριστεράς τύπου ΕΑΡ του 1987 και κάλεσε σε «ανακαθορισμό του ΣΥΡΙΖΑ σε νέα βάση ... μακριά από αριστερίστικες επιλογές και συμμαχίες». Παράλληλα μίλησε για «εναλλακτική πρόταση εξουσίας» -παρά τις δεδομένες συνθήκες του εκλογικού αποτελέσματος-  επαναφέροντας το σχέδιο της κεντροαριστεράς.

Το βασικό χαρακτηριστικό της τοποθέτησης της ΑΠ είναι ότι  επιτίθεται στο ΣΥΡΙΖΑ, όχι με βάση την πολιτική γραμμή και τη φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά διαστρεβλώνοντας την πλήρως. Φτιάχνει μια καρικατούρα ΣΥΡΙΖΑ, όπως τη βολεύει. Στόχος τους είναι η αλλαγή στάσης του ΣΥΝ απέναντι στο ΣΥΡΙΖΑ ώστε να γυρίσει ο ΣΥΡΙΖΑ στην εποχή Ν. Κωνσταντόπουλου, σαν μηχανισμός εκλογικής διάσωσης του ΣΥΝ.

Αριστερισμός, μηδενισμός και κεντροαριστερά

Ο ΣΥΡΙΖΑ χαρακτηρίζεται από την ΑΠ σαν «αριστερίστικη ομάδα που προκαλεί διεργασίες που ποτίζουν ξένες αυλές, και κυρίως τη δεξιά και την ακροδεξιά». Παρουσιάζεται σαν να υποστηρίζει: «Απόρριψη των μεταρρυθμίσεων. Απόρριψη της πράσινης ανάπτυξης. Απόρριψη της κρατικής ρυθμιστικής παρέμβασης». Και ρωτάμε: έχουν διαβάσει τα ντοκουμέντα του ΣΥΡΙΖΑ; Δεν γνωρίζουν ότι το κεντρικό του στίγμα είναι οι αγώνες για την ανακούφιση των εργαζομένων και την αντιμετώπιση του νεοφιλελευθερισμού; Δεν γνωρίζουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, για παράδειγμα ζητά κρατική παρέμβαση για έλεγχο των τιμών, για χτύπημα των καρτέλ, για φορολόγηση του πλούτου, για αύξηση των κοινωνικών δαπανών; Ολόκληροι κατάλογοι τέτοιων διεκδικήσεων υπάρχουν στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν το είδαν; Ο ΣΥΡΙΖΑ -ένα πλατύ αντινεοφιλελεύθερο μέτωπο της Αριστεράς- .δεν είναι γενικά και αόριστα αντίθετος στις μεταρρυθμίσεις, στην πράσινη ανάπτυξη και στην κρατική παρέμβαση, όπως διαστρεβλωτικά ισχυρίζεται η ΑΠ. Είναι αντίθετος με το νεοφιλελεύθερο χαρακτήρα τους. Αλλά, επίσης, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι αντίθετος και με τον κεντροαριστερό προσανατολισμό διαφόρων προτάσεων μεταρρυθμίσεων ή κρατικών παρεμβάσεων. Γιατί;  Ακριβώς γιατί δεν διαφοροποιούνται από το νεοφιλελευθερισμό. Εκεί τελικά βρίσκεται η διαφωνία με την ΑΠ. Αν θα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ αποφασιστικά και συνολικά ενάντια στο νεοφιλελευθερισμό. Και το να είναι, δεν σημαίνει αριστερισμός, όπως ισχυρίζεται η ΑΠ. Σημαίνει αριστερή στάση. Το να μην είναι και να λοξοκοιτάει προς τη νεοφιλελεύθερη γραμμή (μιλάμε για τη γραμμή όχι για την απεύθυνση στον κόσμο) της σοσιαλδημοκρατίας, αυτό δεν είναι αριστερή στάση. Είναι κεντροαριστερή, δοκιμασμένη, αποτυχημένη, χρεοκοπημένη και για την Αριστερά και για το λαό. Το ιταλικό παράδειγμα μπορεί να σαγηνεύει την ΑΠ αλλά δεν είναι τόσο μακρυά, για να μην βλέπουμε ότι η κεντροαριστερά οδήγησε στην ηγεμονία του Μπερλουσκόνι και στη διάλυση της ίδιας της Αριστεράς.

Ο δήθεν αριστερισμός του ΣΥΡΙΖΑ επινοείται από την ΑΠ, προκειμένου αποδομώντας τον, δηλαδή αποδομώντας μια κατά βάση αριστερή στάση, να εμφανιστεί σαν μόνη λύση το σχέδιο της κεντροαριστεράς.

Ταυτόχρονα η ΑΠ επιτίθεται στην κινηματική αντίληψη του ΣΥΡΙΖΑ και στην αντισυστημική του ταυτότητα. Ούτε μια λέξη για τη στήριξη από το ΣΥΡΙΖΑ των κινημάτων, της εξέγερσης της νεολαίας, για το Δεκέμβρη. Τίποτα θετικό. Σαν να μην υπήρξε μια διακριτή στάση του ΣΥΡΙΖΑ και μια μάχη του ΣΥΡΙΖΑ. Που, μάλιστα, έδωσε φτερά στον κόσμο της Αριστεράς. Διαγράφονται έτσι μονοκοντυλιά όλες εκείνες οι διεργασίες, τα κινήματα, οι επιλογές που έγιναν από το ΣΥΡΙΖΑ και οδήγησαν στο γίνει ένα μέτωπο πολύ ευρύτερο από τον μικρόκοσμο της ανανεωτικής αριστεράς. Και σχεδόν ταυτίζεται ο ΣΥΡΙΖΑ με τη βία. Αναρωτιέται ο εισηγητής της ΑΠ για την ταυτότητα του ΣΥΡΙΖΑ: «Τι πολιτική δύναμη θα είναι; Αντισυστημική, όπως διαφημίζεται, που θα ενισχύει τις διαιρέσεις στο λαό για να παράγει τηλεοπτικό θέαμα;» Και ρωτάμε. Μήπως ακόμη και η διατύπωση της Αλέκας  Παπαρήγα για το «χάιδεμα των κουκολοφόρων» ήταν πιο μετρημένη; Καταλαβαίνουν ότι μπαίνουν ακριβώς στη λογική του θείου Καραμανλή για αριστεροχουντισμό, όταν κατηγορούν το ΣΥΡΙΖΑ ότι «προκαλεί διεργασίες που ποτίζουν ξένες αυλές, και κυρίως τη δεξιά και την ακροδεξιά»;

Είναι δυνατόν κανείς να πιστέψει ότι ΣΥΡΙΖΑ συγκίνησε και συγκινεί ευρύτερο κόσμο χάρη στις «ανανεωτικές αρχές και ρίζες» στις οποίες μας καλεί να επιστρέψουμε η ΑΠ, αποδίδοντας παράλληλα, «τιμή στους πρωτεργάτες για τη διορατικότητα και την τόλμη τους» (όπως ο Λ. Κύρκος που ζητάει να διαλυθεί ο ΣΥΡΙΖΑ);

Αλλά το κρισιμότερο είναι ότι  στην τοποθέτηση της ΑΠ, ενώ υπάρχει σαφής κριτική της ΝΔ, δεν υπάρχει κριτική της πολιτικής, της γραμμής και του νεοφιλελεύθερου προσανατολισμού του ΠΑΣΟΚ. Ενώ αναφέρεται με νόημα ότι. η ΑΠ «αναζητεί πραγματικές συγκλίσεις ανάμεσα στις κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις» και «συμπτώσεις, συνεργασίες που να δημιουργούν δημοκρατικές πλειοψηφίες αλλαγών». Ακριβώς γιατί δεν πρέπει να αδιαφορούμε «για το μέγα ζήτημα της διακυβέρνησης της χώρας». Συμπέρασμα: μηδενισμός της πορείας του ΣΥΡΙΖΑ, επιστροφή στην ΕΑΡ του 1987 και, κυρίως, λατρεία της κεντροαριστεράς.

Για το ζήτημα της Ευρώπης

Ακόμη ένα παράδειγμα της εξαιρετικά αδύναμης επιχειρηματολογίας αλλά και των αντιφάσεων της ΑΠ. Ισχυρίζεται ο εισηγητής της ΑΠ ότι «η ΕΕ παρουσιάστηκε ως το απόλυτο κακό. Η παρούσα Ευρώπη δεν αφορά την Αριστερά. Απορρίπτονταν όλες οι συνθήκες που συγκροτούν την ΕΕ ... Απαξιώνονταν πλήρως οι ευρωπαϊκοί θεσμοί ...χωρίς να υπάρχει καμιά πρόταση για τη θεσμική συγκρότηση της ΕΕ». Αν δεν κάνουμε λάθος ο Φώτης Κουβέλης ψήφισε στη Βουλή κατά της Συνθήκης της Λισσαβώνας. Ενώ οι υπόλοιποι της ΑΠ ψήφισαν παρών, ενάντια στην εκφρασμένη θέση του ΣΥΡΙΖΑ. Όμως η νέα Ευρω-συνθήκη (ή Μεταρρυθμιστική Συνθήκη), αποτελεί το θεμέλιο λίθο της ΕΕ του 21ου αιώνα και ενσωματώνει όλες τις προηγούμενες Συνθήκες της ΕΕ. Και ρωτάμε: Ποια τελικά είναι η θέση τους για τις συνθήκες που συγκροτούν την ΕΕ; Ή μήπως δεν έχουν ενιαία θέση ούτε καν σαν ΑΠ; Κι επίσης. Ποια συνθήκη της ΕΕ δεν θα έπρεπε να απορρίψουμε, σύμφωνα με την κριτική τους; Συγκεκριμένα. Μήπως τη συνθήκη του Μάαστριχτ;  Ακόμη και ο ΣΥΝ διαφοροποιείται τα τελευταία χρόνια από την αρχική θέση του υπέρ του Μάαστριχτ -έστω φραστικά. Το ερώτημα είναι: η ΑΠ παραμένει υπέρ του Μάαστριχτ; Απ' όσο ξέρουμε έτσι είναι.

Τι «προτάσεις για τη θεσμική συγκρότηση της ΕΕ» εννοεί λοιπόν η ΑΠ; Γιατί πχ και ο ΣΥΡΙΖΑ τάσσεται υπέρ της διεύρυνσης των αρμοδιοτήτων του Ευρωκοινοβούλιου, ως προς τον έλεγχο της μη δημοκρατικά νομιμοποιημένης  υπερκυβέρνησης των Βρυξελλών, που είναι η Κομισιόν. Αλλά τέτοιες προτάσεις εννοούν; Ή μήπως  την εμμονή στην απαράδεκτη λογική ότι η θεσμική συγκρότηση της ΕΕ, ακόμη κι αν είναι αντιλαϊκή και αντιδημοκρατική, πρέπει να υποστηρίζεται από την Αριστερά σαν δήθεν αντικειμενικά προοδευτική εξέλιξη; Με αυτήν τη λογική δόθηκε η θετική ψήφος στο Μάαστριχτ. Και με αυτήν τη λογική ο Δ. Χατζησωκράτης εκφράζεται δημοσίως (και εκθέτει το ΣΥΡΙΖΑ) υπέρ του Ευρωστρατού. Αλλά αυτή είναι μια αυτοκτονική λογική για την Αριστερά, χρεοκοπημένη μέσα στις συνειδήσεις των αγωνιζόμενων πολιτών.

Το κεντρικό διακύβευμα για τη στάση μας απέναντι στην «παρούσα Ευρώπη» είναι αν θα αγωνιστούμε ενάντια στις πολιτικές της ΕΕ, αν θα αγωνιστούμε ενάντια στο αντιδημοκρατικό, αντεργατικό και υπερσυγκεντρωτικό επιτελείο των πολυεθνικών. Ούτε μια λέξη δεν υπάρχει από τον εισηγητή της ΑΠ, επικριτική για το επιτελείο αυτό, για τις πολιτικές που εκπορεύονται από την ΕΕ, για το Σύμφωνο Σταθερότητας, για τη flexicurity, για τη frontex. Κυριολεκτικά ούτε μια λέξη. Γιατί; Γιατί τέτοιος εξωραϊσμός; Γιατί μια τέτοια ανοιχτά φιλο-ΕΕ στάση;

Και τέλος το να είναι κανείς κριτικός απέναντι στην ΕΕ, αντίθετος με τις πολιτικές της, καταγγελτικός ως προς το νεοφιλελεύθερο στρατηγείο -κι αυτά όλα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ- δεν σημαίνει ότι είναι αντιευρωπαϊστής. Δεν σημαίνει ότι ταυτίζονται το μέλλον της Ευρώπης (για την οποία διεκδικούμε ριζικούς κοινωνικούς και θεσμικούς μετασχηματισμούς) και το μέλλον της ΕΕ, όπως προκύπτει από τις συνθήκες της και το συνασπισμό συμφερόντων που εκπροσωπεί. Αν κάποιος ισχυριστεί ότι ταυτίζονται τότε θα έπρεπε να χαρακτηρίσει τους λαούς που ψηφίζουν ΟΧΙ στα δημοψηφίσματα σαν αντιευρωπαίους.

Ας τελειώνουμε, λοιπόν, με τέτοιου τύπου κριτικές απέναντι στο ΣΥΡΙΖΑ. Κι ας τελειώνουμε με ψέματα του τύπου «η Ελένη Σωτηρίου παντού μιλούσε αντιευρωπαϊκά» -κι αυτό από το Δ Παπαδημούλη εκστομίσθηκε για να πλήξει το ΣΥΡΙΖΑ όχι απλά την Ελ. Σωτηρίου και την ΚΟΕ.

Η υπονόμευση του ΣΥΡΙΖΑ

Δεν πρόκειται μόνο για τη μετεκλογική ομιλία. Η ουσιαστική υπονόμευση του ΣΥΡΙΖΑ από την ΑΠ είναι συνεχής και διαχρονική. Από την υιοθέτηση του σχήματος ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ, από τη δημόσια παρουσία τους στα ΜΜΕ όπου προβάλλουν άλλη γραμμή και όχι αυτήν του ΣΥΡΙΖΑ, μέχρι την πρόσφατη συνεργασία τους με το ΠΑΣΟΚ και τη ΝΔ για πετύχουν την «ανακατάληψη της ΠΟΣΔΕΠ» ενάντια στο αγωνιστικό μπλοκ της Αριστεράς -που πρωτοστάτησε στην υπεράσπιση του άρθρου 16. Στην προεκλογική περίοδο προχώρησαν -πράγμα πρωτοφανές- σε δημόσια αντιπαράθεση με το ΣΥΡΙΖΑ, συχνά και από τα ΜΜΕ.

Αλλά στην ομιλία του Φώτη Κουβέλη υπάρχει μια σοκαριστική δημόσια ομολογία: «Χιλιάδες πολίτες και αγωνιστές, αγωνίστριες της ανανεωτικής αριστεράς δεν αναγνώρισαν τις δικές τους διακριτές πολιτικές απόψεις και ιδέες  στις βασικές επιλογές που προσδιορίζουν την πολιτική της πλειοψηφίας και της ηγεσίας του χώρου. Και αρνήθηκαν να ψηφίσουν το ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ». Είναι μάλλον εξοργιστικό το να δικαιολογείται αυτή η στάση. Αλήθεια, τι έχουν να πουν  για όσα στελέχη της ΑΠ, έφθαναν στο σημείο ακόμη και να καλούν τον κόσμο να μην ψηφίσει ΣΥΡΙΖΑ; Αλλά όλα αυτά τα στελέχη θα διεκδικήσουν, σαν δημοκρατικό δικαίωμα, να είναι υποψήφιοι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ !

Και ρωτάμε: αυτή είναι τάχα η δημοκρατική κουλτούρα που πρεσβεύει η ανανεωτική αριστερά; Ειδικά απέναντι σε έναν ολόκληρο κόσμο που αγωνίζεται και χάρη στους αγώνες του βγαίνουν αυτοί βουλευτές, παίρνουν θέσεις, και μετά κάνουν ό,τι θέλουν: από το παρών στην Ευρωσυνθήκη μέχρι το ΟΧΙ στο ΣΥΡΙΖΑ στις ευρωεκλογές.

Και επιπλέον να αρνούνται σήμερα στον κόσμο του ΣΥΡΙΖΑ να έχει δικαιώματα και λόγο στις αποφάσεις. Ώστε αυτοί να μπορούν ανενόχλητοι να προωθούν τις μεθοδεύσεις τους, χρησιμοποιώντας την -καθόλου τυχαία- προνομιακή σχέση τους με τα ΜΜΕ, ιδίως με αυτά της κεντροαριστεράς.

Έχει και η πολιτική υπομονή τα όρια της!

αναζήτηση

Πανελλαδικό Σώμα 2017

Πανελλαδικό Σώμα 2017

εφημερίδα

Βρείτε μας στα Social Media

  • Facebook Page: 23080895907
  • Twitter: KOEgr
  • YouTube: koe2003

εκδόσεις